Filozofia, poziom rozszerzony — maj 2026

2 pkt — wybór właściwego zdania wraz z poprawnym uzasadnieniem; 1 pkt — sam wybór. Zdanie 4. Uzasadnienie CKE: mówiąc o materii (zbiorze przedmiotów fizycznych), Russell używa zastrzeżenia „jeśli takowe istnieją”, czyli zawiesza sąd; stawia pytanie „Czy istnieje coś takiego jak materia?”, ale we fragmencie na nie nie odpowiada.

1 pkt za dwie poprawne odpowiedzi: pierwsze zdanie — N, drugie — T (rozwiązanie CKE: NT).

1 pkt — poprawna ocena wraz z trafnym uzasadnieniem. Ocena: nie, wzrokowe dane zmysłowe doświadczane przez różne osoby nie mogą być takie same. Uzasadnienie CKE: w tej samej chwili różne osoby patrzą na przedmiot z nieco innych punktów widzenia i nie zobaczą tych samych danych zmysłowych.

• 2 pkt — poprawne wskazanie przedstawiciela sceptycyzmu ORAZ poprawne wyjaśnienie różnicy między sceptycyzmem a hipotetyzmem
• 1 pkt — jedno z dwóch. Przedstawiciel: Sekstus Empiryk. Różnica (CKE): sceptyk uznaje wiedzę pewną (w danej dziedzinie lub w ogóle) za nieosiągalną
• hipotetyk dopuszcza możliwość uzyskania wiedzy prawdopodobnej, podważalnej (ze względu na niekonkluzywne racje lub jej użyteczność)

2 pkt — poprawne uzupełnienie przesłanki ORAZ poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem; 1 pkt — jedno z dwóch. Przesłanka 2: Nieprawda, że przedmioty fizyczne mają barwę. Rozstrzygnięcie: wnioskowanie o takiej postaci nie pojawia się w tekście. Uzasadnienie CKE: Russell rozważa kwestię kształtu i barwy osobno (nie przyjmuje przesłanki 1) i nie formułuje tezy, że przedmioty fizyczne nie mają kształtu.

2 pkt — poprawne podanie przedstawiciela oraz dwóch idei jego filozofii; 1 pkt — przedstawiciela oraz jednej idei. Przedstawiciel: Moore, Russell albo Wittgenstein (nie Jaspers)

• Przykłady:
  • Wittgenstein — logiczna struktura idealnego języka odwzorowuje strukturę świata
  • atomizm logiczny (atomowe, wzajemnie niezależne stany rzeczy). Moore — wiele problemów filozoficznych wynika z niewłaściwego używania języka, analiza pojęciowa
  • krytyka naturalizmu etycznego, „błąd naturalistyczny”. Russell — logicyzm
  • analiza pojęciowa jako narzędzie filozofii, teoria deskrypcji

2 pkt — wskazanie poprawnej odpowiedzi wraz z poprawnym uzasadnieniem; 1 pkt — sama odpowiedź. Odpowiedź: C (za szeroka). Uzasadnienie CKE: nie każda osoba pisząca tekst jest autorem (np. klasztorny kopista, osoba zapisująca podyktowaną autobiografię innej osoby, osoba pisząca listę zakupów); zakres definiensa jest nadrzędny wobec zakresu słowa „autor”.

2 pkt — wskazanie najwyższego rodzaju wartości ORAZ wyjaśnienie sposobu poznania wartości; 1 pkt — jedno z dwóch. Wartości najwyższe: religijne (E). Sposób poznania (CKE): dzięki miłości, specyficznie rozumianemu uczuciu umożliwiającemu intuicyjny ogląd wartości.

1 pkt — poprawna odpowiedź: B2 (Hegel pojmuje wolność jako uświadomioną konieczność).

2 pkt — podanie tezy aprioryzmu ORAZ poprawne rozstrzygnięcie wraz z trafnym uzasadnieniem; 1 pkt — sama teza. Teza: istnieje (wartościowe) poznanie niezależne od doświadczenia (aprioryzm umiarkowany) lub wszelkie (wartościowe) poznanie jest niezależne od doświadczenia (aprioryzm skrajny). Rozstrzygnięcie: nie. Uzasadnienie CKE: Tatarkiewicz mówi o wrodzonych cechach osobowych, a nie o (wartościowym) poznaniu (twierdzeniach lub sądach).

1 pkt — podanie poprawnej nazwy schematu wnioskowania: dylemat konstrukcyjny prosty.

2 pkt — podanie poprawnej tezy, oceny i uzasadnienia; 1 pkt — sama teza. Teza: wiedza moralna jest koniecznym i wystarczającym warunkiem moralnie dobrego działania. Ocena: nie. Uzasadnienie CKE: zniszczenie listu przez Hucka — w świetle przyjętego założenia — jest niezgodne z jego przekonaniem moralnym, a zatem takie działanie jest moralnie niesłuszne; zgodnie z tezą intelektualizmu etycznego motywem właściwego działania powinna być wiedza moralna.

1 pkt — poprawna odpowiedź wraz z trafnym uzasadnieniem. Odpowiedź (CKE): jest moralnie słuszne

• Uzasadnienie: przewidywalne konsekwencje uratowania Jima powiększają sumę szczęścia (dobra) w świecie lub minimalizują nieszczęście.

2 pkt — podanie trzech rodzajów przyjaźni ORAZ rozstrzygnięcie wraz z poprawnym uzasadnieniem; 1 pkt — dwa rodzaje ALBO rozstrzygnięcie z uzasadnieniem (w rozstrzygnięciu lub uzasadnieniu musi paść nazwa jednego z trzech rodzajów). Rodzaje: ze względu na cnotę moralną (przyjaźń prawdziwa, doskonała), ze względu na korzyść, ze względu na przyjemność. Przykład CKE: tak — przyjaźń ze względu na korzyść, bo każdy z nich odnosił korzyści z tej relacji; uznawany też inny rodzaj przy innym uzasadnieniu opartym na interpretacji tekstu.

• 2 pkt — trzy poprawne odpowiedzi
• 1 pkt — dwie poprawne. Imperatyw: B
• spójne z tezą absolutyzmu: C
• spójne z tezą relatywizmu: D