Historia, poziom rozszerzony — maj 2026

• Fragment A = starożytny Egipt, obszar 1 (kamień z Rosetty, hieroglify odczytane przez Champolliona; wyprawa Napoleona do Egiptu 1798).
• Fragment B = starożytne Chiny, obszar 4 (terakotowa armia z grobowca pierwszego cesarza Qin Shi Huanga, odkryta pod Xi'an w 1974 r.).
• Punktacja:
  • 2 pkt — obie nazwy z obiema lokalizacjami
  • 1 pkt — jedna nazwa z jej lokalizacją ALBO obie nazwy bez trafnych numerów
  • 0 pkt — pozostałe

FF — oba zdania fałszywe (opisany filozof to

• Sokrates, nie Platon; Sokrates nie należał do szkoły stoickiej, która powstała dopiero w epoce hellenistycznej).

• 3.1 (0–1) — rozstrzygnięcie nie + uzasadnienie z OBU źródeł (plan = bitwa pod Akcjum, Oktawian kontra Marek Antoniusz; tekst = wojna domowa Cezara z Pompejuszem, Rubikon, decydująca bitwa w Tracji).
• 3.2 (0–1) — D (przed ustanowieniem pryncypatu).

• 4.1 (0–1) — rozstrzygnięcie nie + uzasadnienie z OBU źródeł (tekst = zdobycie Konstantynopola przez Turków — Hagia Sophia, cesarz; plan = inne miasto, w Palestynie, z siedzibami zakonów krzyżowych).
• 4.2 (0–1) — uzasadnienie z planu — zaznaczono dzielnice genueńską, wenecką i pizańską, nazwane od włoskich republik kupieckich handlujących z Lewantem.

• 5.1 (0–1) — wystawca — Jan (komes Jan, syn Czechosława z Galewa); zasadźca — Marcin (zwany ze Staniewa)
  • Punktacja: 1 pkt tylko za oba imiona.
• 5.2 (0–1) — 2 miary pszenicy, 4 miary żyta, 6 miar owsa (renta naturalna — zboże)
  • Punktacja: 1 pkt za wymienienie wszystkich.

• 6.1 (0–1) — A — Rurykowicze, B — Andegawenowie (Anjou)
  • Punktacja: 1 pkt za obie nazwy.
• 6.2 (0–1) — rozstrzygnięcie B + wyjaśnienie okoliczności — układ Karola Roberta z Kazimierzem Wielkim, na mocy którego po bezpotomnej śmierci polskiego króla tron przejęli Andegawenowie (Ludwik Węgierski).

nazwa — rekonkwista (dopuszczalne: wyprawy

• krzyżowe); wyjaśnienie — odzyskiwanie przez chrześcijan ziem Półwyspu Pirenejskiego (Iberyjskiego) opanowanych wcześniej przez Arabów (muzułmanów)
• Punktacja: 1 pkt tylko za nazwę wraz z wyjaśnieniem.

rozstrzygnięcie A + uzasadnienie odwołujące się

• do fragmentu: szlachta zaściankowa była zubożała (własne, niewielkie gospodarstwa, praca na roli), ale zachowała prawa polityczne — udział w sejmikach, sejmie i elekcji króla.

2 pkt — jedno podobieństwo i jedna różnica

• 1 pkt — tylko jedno z nich.
• Podobieństwo: obaj dopuszczają malarstwo sakralne (obraz narracyjny) / obaj przyznają prymat Słowa nad obrazem.
• Różnica: Luter widzi pozytywną rolę obrazu w teorii i w praktyce, Kalwin w praktyce chce wyeliminować obrazy z przestrzeni sakralnej.

• 10.1 (0–1) — C (dokument 3 — unia brzeska, dotyczy Kościoła wschodniego, nie reformowanych).
• 10.2 (0–1) — FP — zdanie 1 fałszywe (konfederacja warszawska dotyczyła chrześcijan „rozróżnionych w wierze", nie równouprawnienia wyznawców judaizmu), zdanie 2 prawdziwe (pokój augsburski regulował stosunki katolików i luteranów).

uzasadnienie odwołujące się do danych — z

• Rzeczypospolitej eksportowano głównie produkty naturalne (zboże, drewno), a importowano wyroby przetworzone (tkaniny); potwierdza to podział Europy na dwie strefy gospodarcze: rolniczy wschód i przemysłowo-handlowy zachód.

• 12.1 (0–1) — Gajusz Juliusz Cezar (parafraza „veni, vidi, vici").
• 12.2 (0–1) — rozstrzygnięcie nie + uzasadnienie z OBU źródeł (list dotyczy odsieczy wiedeńskiej — data i nadawca „Jan, król Polski"; plan przedstawia bitwę pod Chocimiem — rzeka Dniestr, rozmieszczenie wojsk).

• 1. wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych → znaczek C (umundurowanie epoki, stempel „Filadelfia, 29 maja 1976" — rocznica Deklaracji Niepodległości).
• 2. wojna secesyjna → znaczek A (napis GETTYSBURG i data 1963 — setna rocznica bitwy, umundurowanie z lat 60. XIX w.).
• 2 pkt za dwa trafne wskazania z uzasadnieniami
• Punktacja: 1 pkt za jedno.

• 14.1 (0–1) — konstytucja Królestwa Polskiego (z 1815 r.).
• 14.2 (0–1) — rozstrzygnięcie tak + uzasadnienie z obu źródeł (tekst — polityczne skutki upadku powstania listopadowego: Statut organiczny zamiast konstytucji; moneta — dwujęzyczny nominał z rosyjskim godłem i napisami, przejaw rusyfikacji).
• 14.3 (0–1) — FF.

• 15.1 (0–1) — rozstrzygnięcie tak + uzasadnienie z obu źródeł (dokument to depesza emska — pruska prowokacja, która doprowadziła do wybuchu wojny francusko-pruskiej 1870; rysunek przedstawia właśnie tę wojnę: Prusak w pikielhaubie uderza Francuza).
• 15.2 (0–1) — C (między początkiem Wiosny Ludów a koronacją Wilhelma I na cesarza).

• 16.1 (0–1) — uzasadnienie z planu — zaznaczono domy robotnicze (famuły) oraz budynki użyteczności publicznej (szkoła, stołówka i sklep, szpital, remiza), co świadczy o trosce właściciela o pracowników.
• 16.2 (0–1) — Łódź.

rozstrzygnięcie nie +

• Uzasadnienie: źródło 1 to
• zabór austriacki w dobie autonomii (c.k. władze, polski jako język urzędowy), źródło 2 — zabór pruski, gdzie zakazywano polskiego nawet na lekcjach religii (relacja z 1901 r., kary chłosty).

• 18.1 (0–1) — Ignacy Jan Paderewski albo Roman Dmowski (wystarczy jedno nazwisko).
• 18.2 (0–1) — rozstrzygnięcie nie + uzasadnienie z obu źródeł (znaczek odnosi się do traktatu wersalskiego, a cytowany fragment to postanowienia konferencji poczdamskiej — ziemie niemieckie na wschód od Odry pod administracją polską).

• 19.1 (0–1) — rozstrzygnięcie nie + uzasadnienie z obu źródeł (źródło 1 to przewrót majowy
• 1926 — zdobycie Belwederu, data pisma; źródło 2 opisuje wydarzenie WCZEŚNIEJSZE: zaprzysiężenie Gabriela Narutowicza w grudniu 1922).
• 19.2 (0–1) — FP.

rozstrzygnięcie lata 30. XX wieku

• Punktacja: 2 pkt za
• rozstrzygnięcie z dwoma poprawnymi argumentami, 1 pkt za rozstrzygnięcie z jednym. Argumenty: Franco i „czerwona Hiszpania" → wojna domowa w Hiszpanii (1936–1939); Hitler „zasysający" Austrię → anschluss 1938; Stalin kopiący grób „dla starych bolszewików" → wielka czystka w ZSRS.

A — Charles de Gaulle, B — **Stanisław

• Mikołajczyk**, C — Franklin Delano Roosevelt
• Punktacja: 2 pkt za trzy poprawne nazwiska, 1 pkt za dwa.

rozstrzygnięcie nie + uzasadnienie z wykresu

• i wiedzy własnej: na liście są kraje bloku sowieckiego (Polska, Czechosłowacja, Ukraina, Białoruś, Jugosławia), które do planu Marshalla nie przystąpiły, oraz kraje pozaeuropejskie (Chiny, Filipiny, Etiopia, Korea), a plan był adresowany do państw Europy.

• 23.1 (0–1) — rozstrzygnięcie nie + uzasadnienie z obu źródeł (orędzie zapowiadało pojednanie polsko-niemieckie, a autor rysunku ironicznie odwraca sens jego słów, przypisując stronie niemieckiej agresywne intencje).
• 23.2 (0–1) — Stefan Wyszyński.

• WYMOWA (warunek konieczny): rysunek jest krytycznym, negatywnym komentarzem do polityki Związku Sowieckiego wobec dążeń wolnościowych Czechosłowacji — siła zbrojna tłumi wolność.
• ELEMENT 1: postać w sowieckim mundurze z czerwoną gwiazdą (Breżniew) = władze ZSRS.
• ELEMENT 2: hełm gaszący płomień świecy podpisanej „czeski duch" = zdławienie siłą militarną czeskich aspiracji wolnościowych (płomień = duch wolności, hełm = wojsko).
• KONTEKST HISTORYCZNY: interwencja wojsk Układu Warszawskiego (przede wszystkim sowieckich) w Czechosłowacji w sierpniu 1968 r., która stłumiła praską wiosnę — reformy Aleksandra Dubčeka („socjalizm z ludzką twarzą"); rysunek powstał w 1969 r., u progu „normalizacji"; wiąże się z doktryną Breżniewa o ograniczonej suwerenności.
• Punktacja:
  • 3 pkt — wymowa + interpretacja DWÓCH elementów + kontekst
  • 2 pkt — wymowa + dwa elementy BEZ kontekstu ALBO wymowa + jeden element + kontekst
  • 1 pkt — wymowa + jeden element bez kontekstu
  • 0 pkt — brak poprawnego wyjaśnienia wymowy albo brak interpretacji jakiegokolwiek elementu

rozstrzygnięcie przed (wprowadzeniem stanu

• wojennego) + uzasadnienie z treści ulotki: informuje ona o pierwszej rocznicy porozumień społecznych (sierpniowych), powstała więc w sierpniu 1981 r., a stan wojenny wprowadzono w grudniu 1981 r.