Historia sztuki, poziom rozszerzony — maj 2025

• 1.1 (0–1) — nazwa ziggurat (uznaje się: ziggurat w Ur, ziggurat Ur-Nammu, Etemennigur; pisownia „zigurat”, „zikkurat”) ORAZ funkcja sakralna (kultowa, świątynna, religijna). Oba wymagane. „Piramida”, „grobowiec”, „pałac”, „twierdza”, funkcja grobowa lub obronna → 0.
• 1.2 (0–2) — trzy poprawne cechy bryły → 2 pkt, dwie → 1 pkt
  • Odpowiedź:
    • bryła schodkowana / zwężająca się ku górze
    • tarasy połączone rampami / schodami
    • na pierwszy taras prowadzą trzy szerokie ciągi schodów zbiegające się w przelotowej bramie
    • pochylone ściany zdobione niszami i ryzalitami (pionowymi występami)
    • monumentalna / surowa
    • zgeometryzowana
    • masywna / zwarta
    • symetryczna
    • statyczna
    • na najwyższym tarasie niewielka kaplica, do której prowadziły schody
  • Nie jest uznawane: kopuła, kolumnada, łuki, okna.

A Hermes, B Atena (1 pkt za oba).

• 1. „Dzieło jest przykładem rzemiosła artystycznego.” — P (haftowana tkanina — dzieło rzemiosła artystycznego).
• 2. „W dziele wykorzystano elementy inkrustacji.” — F (inkrustacja to wypełnianie zagłębień w powierzchni jednego materiału innym materiałem, np. w drewnie, kamieniu, metalu; tu jest haft na płótnie).
• 3. „Dzieło przedstawia tematykę batalistyczną.” — P (bitwa: jeźdźcy, broń, polegli).
• Punktacja: trzy poprawne oceny → 2 pkt, dwie → 1 pkt, mniej → 0. Prowadź zdanie po zdaniu (jedno na turę).

• 4.1 (0–2)
  • luka (1) gotyckim (gotyk, gotyk katedralny, klasyczny)
  • luka (2) portalach
  • luka (3) Zwiastowanie (Zwiastowanie NMP). Trzy poprawne → 2 pkt, dwie → 1 pkt
  • Nie jest uznawane:
    • romanizm
    • „archiwolty”, „wimpergi”, „tympanony” zamiast portali
    • „Nawiedzenie”, „Pokłon”, „Koronacja” zamiast Zwiastowania
• 4.2 (0–2) — dwie poprawne cechy → 2 pkt, jedna → 1 pkt
  • Odpowiedź:
    • poprawne proporcje postaci / prawidłowa anatomia
    • zindywidualizowane twarze / zróżnicowanie twarzy młodej i starszej
    • postacie w pozie kontrapostu
    • antyczny typ urody Marii / realizm w ukazaniu św. Elżbiety
    • mimetyczne przedstawienie postaci
    • draperia przypominająca styl mokrych szat
    • szaty przypominające ubiory antyczne / rzymskie
  • Nie jest uznawane: łamane fałdy, wydłużone proporcje, esowate wygięcie postaci (to cechy gotyckie), płaskość.

• 5.1 (0–2)
  • luka (1) Wit Stwosz (uznaje się: Stwosz, Veit Stoss)
  • luka (2) Krakowie (Kraków)
  • luka (3) gotyckim (gotyk, późny gotyk) albo stylu szat łamanych. Trzy poprawne → 2 pkt, dwie → 1 pkt
  • Nie jest uznawane: Norymberga jako miasto „w Polsce”, Gdańsk, renesans, barok.
• 5.2 (0–2) — uczeń wybiera A albo B. 2 pkt = poprawna analiza FORMY i poprawna FUNKCJA; 1 pkt = tylko forma albo tylko funkcja. Analiza formy nie może zawierać błędów rzeczowych (np. „rzeźba pełnoplastyczna” przy A, „brąz” przy B, „płaskie, spokojne szaty”) — błąd rzeczowy w formie → forma niezaliczona.
  • A, forma (klucz CKE): postać siedząca w ujęciu ¾
  • realizm, poprawne proporcje
  • szaty w stylu łamanym
  • postać umieszczona centralnie
  • przedstawienie otoczone bordiurą wypełnioną ornamentem
  • kompozycja wieloplanowa
  • perspektywa intuicyjna
  • efekt horror vacui
  • relief płaski / płaskorzeźba
  • inskrypcja w dolnej części
  • postać z atrybutami (pulpit, księgi). Funkcja: kommemoratywna (upamiętniająca), sepulkralna, epitafium, nagrobna
  • B, forma (klucz CKE): ciało Chrystusa ułożone w kształt litery T / wyprostowane ręce
  • realizm, poprawne proporcje, szczegółowa anatomia
  • perizonium w stylu łamanym / głęboko rzeźbione
  • perizonium układa się niezależnie od ciała, dynamicznie, fałda wirowa
  • rzeźba polichromowana
  • silna ekspresja, eksponowanie bólu i cierpienia. Funkcja: religijna, kultowa, sakralna
  • Za „analizę formy” uznaje się co najmniej dwie trafne obserwacje formalne o wybranym dziele (bez błędów).

• 6.1 (0–1) — autor Andrea Mantegna (wystarczy „Mantegna”) ORAZ tytuł A: Opłakiwanie zmarłego Chrystusa (uznaje się: Martwy Chrystus, Chrystus w grobie, Chrystus z Brery). Oba wymagane.
• 6.2 (0–2)
  • styl renesans (uznaje się: quattrocento, wczesny renesans, renesans włoski) + trzy poprawne cechy → 2 pkt
  • styl + dwie cechy → 1 pkt
  • błędny styl → 0 niezależnie od cech
  • Odpowiedź:
    • stosowanie perspektywy geometrycznej / linearnej
    • skróty perspektywiczne
    • iluzja głębi
    • poprawnie przedstawiona anatomia
    • wyrazisty / konsekwentny modelunek światłocieniowy
    • wyrazisty rysunek / linearyzm
    • odniesienia do antyku (np. w przedstawieniu architektury)
    • kompozycja statyczna
    • kompozycja symetryczna
    • układ centralny. Błędne style: manieryzm, barok, gotyk

• Rozstrzygnięcie: budowla 2. Uzasadnienie — cechy z klucza CKE: na planie zaznaczone dwie kolumny przy wejściu (budowla 1 ma kolumnadę dookoła)
• kształt eliptyczny (budowla 1 jest okrągła)
• fasadę budowli 2 otaczają ściany kurtynowe (wygięte mury)
• półokrągłe schody przed wejściem
• wysunięty / półeliptyczny portyk
• Punktacja:
  • 2 pkt = budowla 2 + dwie poprawne cechy
  • 1 pkt = budowla 2 + jedna cecha
  • budowla 1 albo brak rozstrzygnięcia → 0

• 8.1 (0–2) — A — Rubens, Flandria; B — Rembrandt, Holandia. 2 pkt = cztery komórki poprawne. 1 pkt = autor i kraj A, ALBO autor i kraj B, ALBO obaj autorzy, ALBO oba kraje. Dwie poprawne komórki „na krzyż” (np. autor A + kraj B) nie dają punktu. Kraj: dla A akceptowane też Niderlandy Południowe / Hiszpańskie; dla B — Niderlandy Północne / Republikę Zjednoczonych Prowincji; samo „Niderlandy” przy obu nie odróżnia krajów, więc go nie uznawaj. „Belgia”, „Niemcy” → błąd.
• 8.2 (0–2)
  • różnice z klucza CKE: obraz A wykończony precyzyjnie, na B widać dukt pędzla
  • B bardziej malarski, na A silniej wydobyte szczegóły
  • na A postacie w bezruchu, na B ruch zatrzymany (stopklatka)
  • na A pozy oficjalne, reprezentacyjne, na B swobodne
  • A ma gładką powierzchnię, B widoczną fakturę
  • na A dominuje koloryzm, na B luminizm
  • na A postacie ukazane od przodu, na B tyłem (odwrócone). Podobieństwa: kompozycje dwupostaciowe
  • kompozycje zdynamizowane skosami i łukami
  • światło pada z lewej strony (lewa strona jaśniejsza, prawa w cieniu)
  • kompozycje dośrodkowe
  • kompozycje zamknięte
  • oba obrazy w formacie prostokąta pionowego. 2 pkt = dwie różnice i dwa podobieństwa
  • 1 pkt = dwie różnice ALBO dwa podobieństwa ALBO jedna różnica i jedno podobieństwo

• 9.1 (0–2)
  • A — renesans
  • B — historyzm / neogotyk
  • C — styl stanisławowski / klasycyzm / neoklasycyzm. Trzy poprawne → 2 pkt, dwie → 1 pkt
  • Nie jest uznawane: B jako gotyk (budowla XIX-wieczna naśladująca gotyk — gotyk bez „neo-” jest błędem stylu), C jako barok albo renesans, A jako barok.
• 9.2 (0–1) — portyk wgłębny — C, blanki — B, krużganki — A
  • Punktacja: 1 pkt tylko za trzy poprawne wiersze. To przyporządkowanie trzech elementów do trzech budowli — zbierz wszystkie trzy litery w jednej zimnej próbie.

• 10.1 (0–1) — Caspar David Friedrich (wystarczy „Friedrich”) ORAZ tytuł Skały kredowe na Rugii (uznaje się drobne warianty: „Kredowe skały na Rugii”, „Klify kredowe na Rugii”). Oba wymagane.
• 10.2 (0–2) — trzy poprawne cechy kompozycji → 2 pkt, dwie → 1
  • Odpowiedź:
    • statyczna
    • zamknięta
    • wielopostaciowa
    • dążąca do symetrii
    • wieloplanowa
    • kulisowa
    • dośrodkowa
    • podwyższona linia horyzontu
    • format prostokąta pionowego
  • Nie jest uznawane: horyzontalna, otwarta, diagonalna, asymetryczna.
• 10.3 (0–2) — trzy poprawne cechy kolorystyki → 2 pkt, dwie → 1
  • Odpowiedź: szeroka gama barwna; na pierwszym planie odcienie brązów, na drugim bieli, na trzecim błękit; kontrasty walorowe z uzasadnieniem (np. ciemne sylwetki postaci na tle jasnych skał); kontrasty temperaturowe z uzasadnieniem (np. ciepłe skały i zimne morze); barwy lokalne; akcent kolorystyczny — czerwona suknia; ciemny pierwszy plan kontrastuje z jasnym tłem; ciepłe barwy pierwszego planu zestawione z zimnymi barwami tła / perspektywa barwna. Kontrast bez uzasadnienia (samo „kontrasty”) się nie liczy — klucz wymaga wskazania, czego z czym.
• 10.4 (0–1) — dwie poprawne cechy światła → 1 pkt
  • Odpowiedź:
    • źródło światła poza obrazem
    • światło naturalne
    • pierwszy plan w cieniu, mocno oświetlony drugi plan / kontrast zacienionego pierwszego planu i jasnego drugiego
    • światło rozproszone
    • światło odbija się w białych skałach
    • światło pada z prawej strony
  • Nie jest uznawane: światło sztuczne, tenebryzm, źródło światła w obrazie.

C (dywizjonizm).

• 12.1 (0–1) — dwie poprawne cechy → 1 pkt
  • Odpowiedź:
    • intensywne / żywe barwy
    • brak tradycyjnego modelunku światłocieniowego / brak cieni
    • odejście od perspektywy linearnej
    • płaska plama barwna. Cechy muszą wynikać z TEKSTU
• 12.2 (0–1) — dzieło A + uzasadnienie zawierające co najmniej JEDEN argument odnoszący się jednocześnie do wybranego dzieła i do tekstu (np. w dziele A występują intensywne kolory; w A brak tradycyjnego modelunku światłocieniowego / cieni; w A nie użyto perspektywy linearnej). Wybór B albo brak uzasadnienia → 0.

• 13.1 (0–2) — A — Calder (Alexander Calder), B — Brâncuși (Constantin Brâncuși; uznaje się pisownię Brancusi, Brankusi), C — Moore (Henry Moore). Trzy poprawne → 2 pkt, dwa → 1 pkt.
• 13.2 (0–1) — A (Calder) + trafne
  • Uzasadnienie: rzeźba kinetyczna koncentruje się na ruchu; Calder tworzył mobile — lekkie, ażurowe konstrukcje poruszane przez powietrze (wiatr), widoczne na zdjęciu. Sam wybór A bez uzasadnienia → 0.

Dwa podobieństwa + jedna różnica (2 pkt); dwa podobieństwa ALBO jedno podobieństwo i jedna różnica (1 pkt).