Historia sztuki, poziom rozszerzony — maj 2026

• 1.1 Atena/Minerwa + atrybut widoczny (tarcza/egida, hełm, posążek Nike; „elementy zbroi”)
• 1.2 Fidiasz + okres klasyczny (peryklejski, złoty wiek) / V w. p.n.e
• 1.3 chryzelefantyna (1 pkt) + wyjaśnienie: złoto i kość słoniowa na drewnianym stelażu (2 pkt)
• 1.4 P, P

• 2.1 (0–1) — Hagia Sophia (uznaje się: Hagia Sofia, Aya Sofya, Kościół/Świątynia Mądrości Bożej) ORAZ Stambuł (uznaje się: Konstantynopol, Istambuł, Istanbuł). Oba wymagane.
• 2.2 (0–1) — krąg kulturowy/styl bizantyński (Bizancjum, sztuka bizantyńska, styl bizantyński, renesans Justyniana) ORAZ pierwotna funkcja sakralna (świątynia, kościół, kultowa). „Meczet” jako pierwotna funkcja → 0: meczetem budowla stała się dopiero po 1453 r.; tarcze z arabską kaligrafią na fotografii to późniejszy dodatek. „Muzeum” → 0. Styl „wczesnochrześcijański”, „romański”, „islamski/osmański” → 0 (nie ma go w kluczu).
• 2.3 (0–2)
  • trzy poprawne cechy → 2 pkt, dwie → 1 pkt. Klucz CKE uznaje cechy bryły i jej konstrukcji: centralizacja bryły
  • bryła spiętrzona
  • bryła monumentalna
  • bryła zwarta
  • czytelne geometryczne bryły
  • układ bazyliki
  • budowla trójnawowa
  • rzędy kolumn / kolumny połączone arkadami
  • narteks / dwa narteksy
  • dominanta kopuły
  • pendentywy (żagielki) podtrzymujące kopułę / przenoszące ciężar na filary
  • kopuła osadzona na prostopadłościennej podstawie
  • empory
  • absyda
  • eksedry
  • arkady zamknięte łukiem półkolistym
  • okna umieszczone w czaszy kopuły (u jej podstawy)
  • przypory z zewnątrz
  • Nie jest uznawane: sklepienia krzyżowo-żebrowe, łuki ostre, przypory łukowe (gotyckie), fasada dwuwieżowa, plan na krzyżu greckim, minarety (późniejsze, niewidoczne w materiale).

Rozstrzygnięcie B + uzasadnienie dwiema cechami formalnymi dzieła B (2 pkt), jedną cechą (1 pkt); rozstrzygnięcie A → 0.

• 4.1 (0–1) — katedra na Wawelu (uznaje się: Bazylika archikatedralna pw. św. Stanisława i św. Wacława, katedra wawelska, sama „katedra”) ORAZ Kraków. „Zamek królewski na Wawelu” → 0.
• 4.2 (0–2) — trzy z czterech: romanizm, gotyk, renesans, barok; trzy → 2 pkt, dwa → 1 pkt
  • Nie jest uznawane: klasycyzm, manieryzm, neogotyk, secesja, eklektyzm.
• 4.3 (0–2) — trzy poprawne cechy planu → 2 pkt, dwie → 1 pkt
  • Odpowiedź:
    • plan podłużny
    • trójnawowa bazylika / trójnawowy korpus
    • wieże dostawione do korpusu (trzy wieże, dwie widoczne od strony fasady)
    • wydłużone prezbiterium
    • transept
    • prezbiterium zakończone prostą ścianą
    • obejście / ambit wokół prezbiterium
    • liczne kaplice otaczające budowlę
    • dwie prostokątne kaplice dostawione do fasady zachodniej
    • różnorodne sklepienia (krzyżowo-żebrowe, gwiaździste, sieciowe, dziewięciopolowe/trójdzielne, krzyżowe)
    • CKE uznaje też „plan krzyża” / „plan krzyża łacińskiego”
  • Nie jest uznawane: plan centralny, rotunda, kościół halowy, jednonawowy, absyda półkolista na osi.

• 5.1 (0–1) — autor Andrea del Verrocchio (wystarczy „Verrocchio”; uznaje się „Verrocchio i Leonardo da Vinci” oraz — wg CKE — „Leonardo i nauczyciel”) ORAZ tytuł Chrzest Chrystusa (uznaje się „Chrzest Chrystusa w Jordanie”, „Chrzest Jezusa”). Sam „Leonardo da Vinci” jako jedyny autor → 0 (klucz tego nie uznaje).
• 5.2 (0–2) — trzy poprawne cechy kompozycji → 2 pkt, dwie → 1 pkt
  • Odpowiedź:
    • wertykalna
    • kształt prostokąta pionowego
    • dążąca do symetrii
    • grupa postaci wpisana w trójkąt
    • statyczna
    • zamknięta
    • wielopostaciowa
    • wieloplanowa
    • dośrodkowa
    • podwyższona linia horyzontu
  • Nie jest uznawane: horyzontalna, diagonalna, asymetryczna, dynamiczna, otwarta.
• 5.3 (0–2) — trzy poprawne sposoby ukazania głębi → 2 pkt, dwa → 1 pkt
  • Odpowiedź:
    • perspektywa linearna / zbieżna / geometryczna
    • perspektywa powietrzna
    • budowanie postaci modelunkiem światłocieniowym
    • kilka planów
    • perspektywa kulisowa
    • CKE uznaje też „perspektywa barwna”
  • Nie jest uznawane: złote tło, perspektywa odwrócona, perspektywa hieratyczna (to skala wg ważności, nie głębia).

• 6.1 (0–1) — Jan Vermeer (Vermeer, Jan Vermeer van Delft) ORAZ gatunek scena rodzajowa (scena z życia codziennego). Inny malarz holenderski (de Hooch, Metsu, Rembrandt, Frans Hals) → 0; gatunek „portret”, „martwa natura”, „pejzaż” → 0.
• 6.2 (0–1) — kraj Holandia (uznaje się: Niderlandy, Republika Zjednoczonych Prowincji) ORAZ wiek XVII. Flandria, Belgia, XVI lub XVIII w. → 0.
• 6.3 (0–3) — cztery poprawne cechy → 3 pkt, trzy → 2 pkt, dwie → 1 pkt
  • Odpowiedź:
    • ukazywanie kameralnego piękna codzienności / malowanie scen rodzajowych
    • rozproszone światło
    • luminizm / światło jako istotny czynnik budowy obrazu / gra światła i cienia
    • miękki modelunek światłocieniowy
    • światło uzyskiwane blikami bieli
    • przedstawianie samotnych postaci kobiecych
    • szeroka gama barwna
    • statyczna kompozycja
    • okno po lewej stronie kompozycji
    • sceny w mieszczańskich wnętrzach
    • zharmonizowana kolorystyka
    • precyzja w oddaniu szczegółów
    • precyzja w oddaniu faktur przedmiotów
    • atmosfera wyciszenia / intymności
  • Nie jest uznawane: tenebryzm / ostry kontrast światła i cienia w duchu Caravaggia, dynamiczna kompozycja, tematy mitologiczne lub historyczne jako główny temat, szeroki, szkicowy dukt pędzla.

7.1 B + Marek Aureliusz; 7.2 Thorvaldsen → C, renesans karoliński → A (1 pkt za oba wiersze).

D (rocaille).

• romantyzm B + 2
• impresjonizm A + 4
• postimpresjonizm C + 1 (każdy wiersz 1 pkt; D i tekst 3 zbędne)

• Styl: secesja (akceptowane też: modernizm, Art Nouveau, styl secesyjny, Jugendstil)
• Nie jest uznawane: eklektyzm, historyzm, neogotyk, art déco, barok → 0 za całe polecenie.
• Cechy z klucza CKE: asymetria / nieregularność bryły
• duże okna o różnorodnych kształtach
• płynne, faliste linie
• eksponowanie owalnych form
• bogata ornamentyka / dekoracyjność
• dynamizacja formy
• motywy roślinne i zwierzęce (fauna i flora) w dekoracji
• Punktacja:
  • 2 pkt = poprawny styl + dwie poprawne cechy
  • 1 pkt = styl + jedna cecha
  • błędny styl albo styl bez żadnej poprawnej cechy → 0. Cecha ogólna, niecharakterystyczna dla secesji („ma balkony”, „jest wysoka”, „ma dach”) nie jest poprawna

• 11.1 Formiści / Ekspresjoniści Polscy
• 11.2 dwa kierunki z: kubizm, futuryzm, ekspresjonizm + uzasadnienia (2 pkt)
• dwa kierunki bez uzasadnień ALBO jeden z uzasadnieniem (1 pkt)

• 12.1 (0–1) — dzieło A — malarstwo gestu (action painting); dzieło B — malarstwo barwnych płaszczyzn (color field painting, malarstwo barwnych pól)
  • Punktacja: 1 pkt tylko za oba.
  • Nie jest uznawane: taszyzm, informel, abstrakcja geometryczna, minimalizm, op-art.
• 12.2 (0–2) — wybór A → autor Jackson Pollock, cechy z klucza CKE: dripping (rozlewanie, kapanie farby na płótno); duże formaty; ekspresja; wyrazista faktura; otwarta kompozycja; dynamika kompozycji; czyste barwy; horror vacui; kompozycja all-over / równomierne pokrycie farbą całego pola obrazu. Wybór B → autor Mark Rothko, cechy z klucza CKE: oddziaływanie głębią koloru / ekspresja barwy; duże formaty; duże płaszczyzny barwne; wiele warstw farby / liczne laserunki; rozmycie granic pól barwnych; pola barwne ułożone równolegle
  • Punktacja:
    • 2 pkt = poprawny autor wybranego dzieła + dwie poprawne cechy
    • 1 pkt = autor + jedna cecha
    • błędny autor albo brak autora → 0. Cechy muszą dotyczyć autora wybranego dzieła