Język polski, poziom podstawowy — czerwiec 2023 (termin dodatkowy)

FPF.

• 2 pkt — komplet trzech ocen
• 1 pkt — poprawne DWIE oceny
• 0 pkt — jedna poprawna lub mniej

1 pkt za poprawne wyjaśnienie. Przykładowe odpowiedzi CKE:

• u podstaw nauk ścisłych są zachowania typowe dla nauk humanistycznych, np. sądy wartościujące
• nauki ścisłe, podobnie jak humanistyczne, wartościują zjawiska, którymi się zajmują
• dla nauk ścisłych i humanistycznych wspólne są odniesienia do ludzkiej perspektywy postrzegania świata
• podstawowe pojęcia nauk ścisłych były tworzone w oparciu o potoczne doświadczenia — nauki humanistyczne też opierają się na doświadczeniu ludzi. Odpowiedź złożona WYŁĄCZNIE z cytatu → 0 pkt (zasada ogólna CKE). Odpowiedź nieprecyzyjna („obie są naukami", „obie badają świat") → 0 pkt.

1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie ORAZ uzasadnienie.

• Rozstrzygnięcie: NIE — Markowski nie uznaje gestu zwątpienia za wadę (uważa go za „szczęśliwą okoliczność", zaletę). Uzasadnienie, np.: dzięki wątpieniu humanista dowiaduje się więcej o przedmiocie swoich badań i o sobie; z wątpienia wynika dążenie humanistów do samopoznania; z wątpieniem wiążą się pytania „dlaczego?" i „po co?", czyli pytania o sens, których stawianie jest obowiązkiem humanisty. Samo rozstrzygnięcie bez uzasadnienia (albo odwrotnie) → 0 pkt.

• 4.1 — 1 pkt za rozstrzygnięcie i uzasadnienie. Heller i Krajewski NIE zgadzają się z przytoczoną opinią: twierdzą, że nie można przeciwstawiać nauk ścisłych humanistycznym, bo u podstaw obu są doświadczenia potoczne / wartościowanie / ludzkie postrzeganie świata; pojęcia matematyczne i humanistyczne wywodzą się z ludzkich doświadczeń.
• 4.2 — 1 pkt za rozstrzygnięcie i uzasadnienie; CKE dopuszcza OBA rozstrzygnięcia, liczy się trafność uzasadnienia: „Tak, ponieważ autor wskazuje na różnice między naukami ścisłymi a humanistyką" ALBO „Nie znajduje potwierdzenia — Markowski stwierdza, że pytań leżących u podstaw obu nauk nie da się postawić obok siebie, więc nie sposób rozstrzygnąć, ani która jest ważniejsza, ani czy są równe".

• Stanowisko tekstu 1. — nauki ścisłe i humanistyczne są potrzebne do pełnego poznania i zrozumienia rzeczywistości.
• Stanowisko tekstu 2. — nauki ścisłe i humanistyczne zajmują się różnymi zakresami rzeczywistości, dlatego nie należy ich przeciwstawiać; humanistyka najlepiej potrafi zbadać to, jak człowiek próbuje określić swoje miejsce w świecie.
• Zestawienie — obaj autorzy dostrzegają współistnienie obu rodzajów nauk; wg tekstu 1. obie są potrzebne do poznania i rozumienia świata, wg tekstu 2. są na tyle różne, że nie sposób rozstrzygnąć, która z nich jest ważniejsza.
• Długość 60–90 wyrazów; kompozycja dowolna.
• Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, nie przyznaje się punktu za poprawność.

1 pkt za trafne wyjaśnienie cytatu (zwycięstwa

• I przegranej Kreona) na podstawie Antygony. Przykładowe odpowiedzi CKE:
• Kreon postawił dobro państwa nad dobro jednostki — zwyciężył jako król, lecz przegrał jako człowiek
• zwyciężył jako król, bo ukarał Antygonę za złamanie jego zakazu pochowania Polinika; przegrał jako człowiek — konsekwencją decyzji była śmierć jego najbliższych
• zakaz pochówku zdrajcy Polinika był niezgodny z nakazami religijnymi; w konsekwencji samobójstwo popełniają Antygona, a potem syn i żona Kreona. Błąd rzeczowy w treści lektury obowiązkowej → 0 pkt.

1 pkt za podanie motywu ORAZ poprawne uzasadnienie.

• Motyw: taniec śmierci / danse macabre. Uzasadnienie (przykładowe CKE): na kadrze widoczny jest korowód/pochód postaci różnych stanów tańczących pod przewodnictwem upersonifikowanej śmierci (postać z kosą na czele pochodu). Sam motyw bez uzasadnienia (albo odwrotnie) → 0 pkt.

2 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie

• w odwołaniu do obu utworów; 1 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odwołaniu do jednego utworu; 0 pkt — odpowiedź niepoprawna. CKE uznaje oba rozstrzygnięcia — przykłady na 2 pkt obejmują zarówno „postawy są podobne" (oba teksty pochwalne; człowiek wyróżniony i chroniony przez Boga), jak i „postawy są różne" (w psalmie poczucie niższości i pokora wobec potęgi Boga, w Pieśni wdzięczność za otrzymane łaski).

1 pkt za poprawne wyjaśnienie. Przykładowa odpowiedź CKE:

• w bajce zwierzęta reprezentują cechy ludzkie — lis spryt, zaś kruk próżność i bezmyślność. Nie uznaje się odpowiedzi stanowiących wyłącznie przytoczenie definicji alegoryczności.

2 pkt — poprawna interpretacja plakatu z uwzględnieniem

• dwóch elementów graficznych wyrażających przesłanie Wesela; 1 pkt — z uwzględnieniem jednego; 0 pkt — odpowiedź niepoprawna. Przykładowa odpowiedź CKE (2 pkt): przedstawione na plakacie koło to graficzne nawiązanie do motywu chocholego tańca z końcowej sceny dramatu, a kolory koła odnoszą się do barwnych ubrań weselników wiejskich; wszyscy w transie kręcą się w kółko, bez celu, choć miał to być czas rozpoczęcia akcji powstańczej i odzyskania niepodległości.

1 pkt za poprawne wyjaśnienie. Przykładowe odpowiedzi CKE:

• modlitwie ks. Kordeckiego skierowanej do Matki Boskiej towarzyszą opisy przyrody — „jasność" i „blask" czy „pobielenie" wież, murów i „klęczącego przeora"; te zabiegi wskazują na sakralizowanie bohatera
• w Biblii jasność jest m.in. wyrazem obecności Boga, więc „jasny blask miesiąca" rozpraszający mrok i rozświetlający postać modlącego się księdza uświęca go — sam Bóg czuwa nad obrońcą Jasnej Góry. Nie uznaje się odpowiedzi, że sakralizacja postaci polega WYŁĄCZNIE na tym, że się modlił.

A3, B4, C2 — romantyzm: Dziady cz. III Adama

• Mickiewicza; pozytywizm: Lalka Bolesława Prusa; Młoda Polska: Wesele Stanisława Wyspiańskiego. (Utwór 1. — Przedwiośnie Stefana Żeromskiego — jest dystraktorem: to dwudziestolecie międzywojenne.) 1 pkt tylko za KOMPLET trzech przyporządkowań.

FP

• Punktacja: 1 pkt tylko za KOMPLET (obie oceny poprawne)
• jedna błędna → 0 pkt.

1 pkt za poprawne wyjaśnienie. Przykładowe odpowiedzi CKE:

• poezja ma ostrzegać przed niebezpieczeństwem (biję w pieśń i werbel na trwogę)
• poezja ma być jak burza i ogień — to znaczy ma być walką i zagrzewać do walki
• poezja ma być świadectwem czasów, w których dokonują się straszliwe zbrodnie
• poezja ma zagrzewać do walki, nie może być jedynie wyrazem autorefleksji poety. Za niepełne uznaje się odpowiedzi ograniczające się do stwierdzenia, że poezja nie może być jedynie wyrazem autorefleksji poety.

1 pkt za rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.

• Przykładowa odpowiedź CKE: Tak. W dramacie przedstawiono konflikt Artura z rodzicami; bałagan w pokoju opisany w didaskaliach podkreśla sposób życia wybrany przez rodziców Artura — brak norm moralnych.

2 pkt — poprawne wyjaśnienie znaczenia tytułu

• w odniesieniu do wojennych i powojennych losów Marka Edelmana; 1 pkt — w odniesieniu do wojennych albo powojennych; 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna. Przykładowa odpowiedź CKE (2 pkt): tytuł odnosi się do tego, że ratowanie uwięzionych w getcie Żydów było wyścigiem z czasem i stale zagrażającą śmiercią; po wojnie Edelman jako lekarz ratował życie ludzkie także w beznadziejnych sytuacjach — swój zawód traktował jako wyścig z Bogiem.