Język polski, poziom podstawowy — czerwiec 2026 (termin dodatkowy)

poprawne wyjaśnienie zależności NA PODSTAWIE tekstu 1.

• Przykładowe odpowiedzi CKE:
• im słabszy dostęp do infrastruktury sportowej (wieś), tym mniejsza aktywność sportowa ludzi
• im większy dostęp do infrastruktury (miasto), tym większa aktywność sportowa mieszkańców
• według autorki ograniczony dostęp do infrastruktury albo jego brak stanowi utrudnienie w uprawianiu sportu
• jeżeli człowiek chce uprawiać sport, to brak infrastruktury mu w tym nie przeszkodzi. Zasada ogólna: odpowiedź zawierająca wyłącznie cytat = 0 pkt; odpowiedź nieprecyzyjna/niejednoznaczna = błędna.

1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie i trafne

• uzasadnienie na podstawie tekstu 2. Przykładowa odpowiedź CKE: Nie. W tekście 2. jest mowa, że aktywność fizyczna nie maleje wraz z wiekiem, jeżeli człowiek jest wdrażany do uprawiania sportu od dzieciństwa. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna (samo „nie" bez uzasadnienia).

• wyjaśnienie (tekst 2.): np. sport pozytywnie wpływa na zdrowie człowieka w wymiarze jednostkowym i społecznym; dzięki uprawianiu sportu ludzie uczą się postaw prospołecznych (współpracy w grupie, solidarności, rezygnacji z korzyści własnych dla dobra ogółu, fair play), czyli właściwego funkcjonowania w społeczeństwie
• rozstrzygnięcie: dopuszczalne Tak, Nie i Częściowo — decyduje spójność z uzasadnieniem opartym na tekście 1.:
• Tak — w tekście 1. też mowa o korzyściach zdrowotnych dla jednostki i społeczeństwa, co przekłada się na korzyści finansowe państwa (system opieki zdrowotnej nie jest obciążony wysokimi wydatkami)
• Nie — w tekście 1. nie ma mowy o roli sportu w kształtowaniu postaw ważnych dla funkcjonowania w grupie społecznej; podkreśla się wyłącznie korzystny wpływ na zdrowie
• Częściowo — w tekście 1. również mowa o korzyściach zdrowotnych dla społeczeństwa, ale nie ma mowy o socjalizującej roli sportu.

W akapicie 5. przedstawiono przyczynę niskiej

• aktywności sportowej Polaków według deklaracji większości z nich. Słowa Włodzimierza Kocemby zacytowane w tym akapicie podważają wiarygodność deklaracji Polaków, o której mowa w zdaniu poprzedzającym cytat. Jedna luka błędna → 0 pkt (odpowiedź niepełna).

F P

• zdanie 1. („W każdym z tekstów użyto czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej") — FAŁSZ
• zdanie 2. („W każdym z tekstów występuje słownictwo o charakterze wartościującym") — PRAWDA. Punkt tylko za obie poprawne odpowiedzi.

Treść (0–3) wg kryteriów A–D:

• A) stanowisko KAŻDEGO autora — Leszczyńska: uprawianie sportu wpływa korzystnie na zdrowie jednostki i społeczeństwa; Polak i Tarkowski: uprawianie sportu pozwala wykształcić postawy istotne dla właściwego funkcjonowania w społeczeństwie. B) ZESTAWIENIE stanowisk — punkty wspólne (pozytywny wpływ sportu na zdrowie psychiczne i fizyczne człowieka; korzyści jednostkowe i społeczne) albo rozbieżne (t1: sport przekłada się na oszczędności w systemie opieki zdrowotnej — t2: sport odgrywa rolę w uspołecznianiu młodych ludzi; t1: aktywność maleje wraz z wiekiem — t2: nawyki dbania o kondycję wyniesione z dzieciństwa zostają w życiu dorosłym). C) spójność. D) długość 60–90 wyrazów. Poprawność (0–1): ≤2 błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne) → 1 pkt; ≥3 → 0 pkt. Jeśli Treść = 0, poprawności nie punktuje się. Uwaga CKE: powtarzanie w notatce wyrazu sport NIE jest błędem językowym. Holistyczna rubryka CKE PRZYBLIŻONA licznikowo (oba stanowiska / zestawienie / spójność / długość → 3–2–1–0); tryb cienia, nie egzamin formalny.

poprawne wykazanie. Przykładowa odpowiedź CKE:

• w podanym fragmencie Antygony bohaterka odwołuje się do autorytetu, jakim jest Hades, który żąda pochowania zmarłego („A jednak Hades pożąda praw równych"). Wymaganie CKE: III.1.5 — rozróżnianie typów argumentów, w tym pozamerytorycznych (odwołujących się m.in. do autorytetu).

poprawne wyjaśnienie sensu elementu graficznego

• w kontekście problematyki Makbeta
• górna krawędź wiadra w kształcie korony — dążenie Makbeta do władzy
• wiadro wypełnione krwią — żądza władzy, pod wpływem której Makbet wybrał drogę przelania krwi dla zdobycia tronu
• cień rzucany przez wiadro — żądza władzy kładzie się cieniem na życiu człowieka; żądza rozbudzona przepowiednią wiedźm doprowadziła Makbeta do zdrady i zabójstwa króla Dunkana we śnie
• skontrastowanie bieli i czerwieni — tragiczny konflikt między wartościami moralnymi a ambicjami Makbeta, które doprowadziły go do klęski.

poprawne wyjaśnienie

• alegoryczność polega na tym, że zwierzęta w tej bajce uosabiają konkretne ludzkie postawy — orzeł to bezwzględny władca, a jastrząb to lojalny podwładny
• orzeł jest alegorią siły i przemocy, a relacja orła i jastrzębia obrazuje uniwersalną prawdę, że wśród ludzi panuje prawo silniejszego, że silni nie mają skrupułów w wykorzystywaniu słabszych, nawet jeśli ci są wobec nich posłuszni.

Bohater, który wypowiada się w przytoczonym fragmencie,

• reprezentuje światopogląd typowy dla oświecenia, będący wyrazem przekonania o wartości zmysłowego poznania świata. Jedna luka błędna → 0 pkt.

poprawne uzasadnienie trafności opinii, zilustrowane

• przykładem z powieści dowodzącym, że bohater był wielkoduszny, ORAZ przykładem dowodzącym, że był nieludzki
• opiekował się rodziną Marmieładowów i sfinansował pogrzeb Marmieładowa — a zabił starą lichwiarkę Alonę Iwanownę
• przez pół roku utrzymywał chorego na gruźlicę kolegę, a po jego śmierci pomagał sparaliżowanemu ojcu — a nieludzkie były jego poglądy dzielące ludzi na lepszych i gorszych oraz sam zbrodniczy czyn
• był opiekuńczy wobec matki i siostry, ocalił Sonię przed oskarżeniem o kradzież — a zabił lichwiarkę i jej siostrę (Lizawietę). Zasada CKE: błąd rzeczowy w zadaniu z lektury obowiązkowej → 0 pkt.

rozstrzygnięcie nieustalone — CKE punktuje spójne

• uzasadnienie
• inteligencja postrzega wieś jako arkadię (fascynacja folklorem, źródło natchnienia, małżeństwa z chłopkami i zamieszkanie na wsi — Gospodarz, Pan Młody), a chłopi nie idealizują życia na wsi, bo wiedzą, że to ciężka praca uzależniona od cyklu przyrody (Klimina tłumaczy Radczyni, że jesienią nie sieje się zboża)
• ani inteligencja (pamięć o rabacji galicyjskiej — rozmowa Gospodarza i Pana Młodego), ani chłopi (oburzenie Panny Młodej na propozycję zdjęcia butów; świadomość, że tradycji trzeba przestrzegać nawet kosztem niewygody) nie postrzegają wsi jako arkadii. Zasada CKE: błąd rzeczowy w zadaniu z lektury obowiązkowej → 0 pkt.

A3, B1

• A. Młoda Polska (schyłek, dekadentyzm, artysta przeciw filistrowi) → cytat 3. („Evviva l'arte! W piersiach naszych płoną / ognie przez Boga samego włożone…")
• B. Dwudziestolecie międzywojenne (odrzucenie wzniosłej tematyki młodopolskiej, zwrot ku powszednim sprawom szarego człowieka, upotocznienie języka poetyckiego) → cytat 1. („Skąd znam panią? To dobre! / Widziałem jak z kinematografu…").

poprawne wyjaśnienie

• system totalitarny negatywnie wpływał na więzi rodzinne, ponieważ skażony nim człowiek przedkładał wierność ideologii nad rodzinę
• dla Saszy Pamfiłowa wierność Związkowi Radzieckiemu i ideologii komunistycznej była ważniejsza niż więzi rodzinne — usprawiedliwił aresztowanie ojca, popierając opresyjne działania władzy
• system wypaczył stosunek Saszy do ojca, ale postawa starego Kozaka dowodzi, że miłość ojcowska potrafi przetrwać wszystko niezależnie od okoliczności.

• 2 pkt — trafne wyjaśnienie, JAK zmieniły się poglądy duchownego, w odniesieniu do fragmentu Dżumy ORAZ do całej powieści
• 1 pkt — przedstawienie zmienionych poglądów duchownego w odniesieniu do fragmentu ALBO przedstawienie jego poglądów sprzed doświadczenia cierpienia dziecka w odniesieniu do całej powieści. Przykładowa odpowiedź CKE (2 pkt): w pierwszym kazaniu Paneloux traktuje dżumę jako karę za grzechy i wyraz gniewu Bożego wobec mieszkańców Oranu, z którymi się nie utożsamia, tylko których poucza; po śmierci niewinnego dziecka zmienia poglądy, staje się pokorniejszy, bliższa mu jest postawa Hioba i jego niezawinionego cierpienia; staje w jednym szeregu z innymi i mówi, że cierpienie to tajemnica, że trzeba wierzyć w Boga i ufać Jego wyrokom.

nawiązano do rozstania Orfeusza z Eurydyką w Hadesie,

• gdy utracił ją na zawsze, ponieważ nie dotrzymał postawionego przez Hadesa warunku i obejrzał się, aby spojrzeć na ukochaną. Świadczy o tym przedstawienie bohatera fragmentu jako człowieka samotnego, który wraca martwą ścieżką bez Eurydyki i gra już tylko dla siebie. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna (samo wskazanie rozstania bez uzasadnienia).