Przemiany metaboliczne
Wstęp do działu
Żyjesz, ponieważ nieustannie przetwarzasz energię. Każdy skurcz serca, każda myśl, każda synteza białka — wszystko to wymaga paliwa. Skąd pochodzi? Jak komórka je zdobywa, magazynuje i wydaje? To są pytania, którymi zajmuje się ten dział.
Metabolizm to całość chemii życia: reakcje, które rozkładają cząsteczki i odzyskują energię (katabolizm), oraz reakcje, które budują nowe struktury, pochłaniając tę energię (anabolizm). ATP jest tu walutą — małą, mobilną, ładowaną i rozładowywaną tysiące razy na sekundę w każdej komórce.
Poznasz tu dwa wielkie szlaki energetyczne: oddychanie komórkowe tlenowe (rozkład glukozy do CO₂ i H₂O, zysk ~30 ATP) i fotosyntezę (budowanie glukozy ze światła i CO₂). To procesy odwrotne — razem zamykają wielki obieg węgla i energii na Ziemi. Zrozumiesz też, kiedy komórka wybiera fermentację zamiast oddychania, i dlaczego to tańszy, choć mniej wydajny wybór.
Mapa pojęć działu
METABOLIZM I PRZEPŁYW ENERGII
|
┌──────────────────────┴────┬──────────────────┐
KATABOLIZM WALUTA ANABOLIZM
(rozkład) ENERGII (budowa)
| | |
┌────────┴─────────┐ ATP / ADP fotosynteza
oddychanie fermentacja NAD⁺/NADH |
tlenowe: | FAD/FADH₂ ┌──────┴──────┐
glikoliza → ┌─────┴─────┐ sprzęganie faza jasna cykl Calvina
dekarboksyl. mlekowa alkoholowa reakcji (tylakoid): (stroma):
→ Krebs → (mięśnie) (drożdże) ATP, NADPH, G3P→glukoza
łańcuch odd. O₂ z H₂O
(mitochondr.)
Jednostki w tym dziale
- 5.1 Anabolizm i katabolizm; rola ATP
- 5.2 Enzymy — budowa, mechanizm, czynniki wpływające na aktywność
- 5.3 Oddychanie komórkowe tlenowe — glikoliza i dekarboksylacja pirogronianu
- 5.4 Oddychanie komórkowe tlenowe — cykl Krebsa i fosforylacja oksydacyjna
- 5.5 Fermentacja — mlekowa i alkoholowa
- 5.6 Glikogenoliza
- 5.7 [rozszerzenie] Fotosynteza — faza jasna (reakcje świetlne)
- 5.8 [rozszerzenie] Fotosynteza — faza ciemna (cykl Calvina) i czynniki limitujące
- 5.9 Chemosynteza i inne rodzaje odżywiania [rozszerzenie]