Zamknięcie działu 16

Słowniczek działu

  • Naskórek / skóra właściwa / tkanka podskórna — trzy warstwy skóry: bariera, „zaplecze" z receptorami i gruczołami, izolacja.
  • Melanina — barwnik pochłaniający UV; opalenizna = obrona po uszkodzeniu.
  • Trądzik — hormonalne zapalenie gruczołów łojowych i mieszków; nie „brud".
  • Grzybica — zakażenie skóry/paznokci; szerzy się przez wilgoć i kontakt.
  • Czerniak — złośliwy nowotwór komórek barwnikowych; główny czynnik: UV.
  • Reguła ABCDE — samokontrola znamion: Asymetria, Brzegi, Color, Duży rozmiar, Ewolucja.
  • Fotoprotekcja — filtry SPF, odzież, cień 11–15, zero solarium.

W pigułce

  • Skóra = bariera + czucie + termoregulacja + synteza witaminy D; pielęgnacja wynika z budowy (płaszcz lipidowy!).
  • Trądzik leczy dermatolog, nie paznokcie; grzybicom zapobiega suchość i własny ręcznik.
  • UV uszkadza DNA kumulatywnie — rachunek przychodzi po dekadach; ABCDE raz na kilka miesięcy, jedna litera = lekarz.
  • Oparzenie: chłodna woda 15–20 minut, pęcherze nietykalne.

Sprawdzian działowy

1. Wyjaśnij, dlaczego „bezpieczna opalenizna z solarium przed wakacjami" jest podwójnym mitem.

Sprawdź odpowiedź

Po pierwsze, opalenizna nie jest ochroną, lecz odpowiedzią na już dokonane uszkodzenie DNA — melanina dokłada osłonę odpowiadającą filtrowi o znikomym SPF, nieproporcjonalną do poniesionych szkód. Po drugie, solarium emituje skoncentrowane UV i jest sklasyfikowane jako czynnik rakotwórczy — „przygotowanie" skóry to po prostu dodatkowa dawka mutagenów przed dawką wakacyjną. Ochronę dają filtry, ubranie i cień, nie wstępne naświetlanie.

2. Znamię na plecach kolegi urosło i ma dwa odcienie brązu. On bagatelizuje: „nie boli". Odnieś się do argumentu i wskaż właściwe postępowanie.

Sprawdź odpowiedź

Ból nie jest kryterium — czerniak we wczesnej fazie nie boli. Znamię spełnia co najmniej dwie litery ABCDE: E (ewolucja — wzrost) i C (niejednolity kolor); każda z osobna wystarcza do konsultacji. Postępowanie: dermatolog i dermatoskopia w najbliższych tygodniach; wczesne wycięcie czerniaka daje niemal pełną wyleczalność, zwłoka — odwrotnie.