Cykl komórkowy i podziały komórkowe

Wstęp do działu

Wyobraź sobie fabrykę, która nie tylko produkuje, ale i sama się powiela — kopiuje własne plany, dzieli przestrzeń i tworzy dwa identyczne zakłady. Dokładnie to robi komórka podczas podziału. A zanim to zrobi, musi przez wiele godzin przygotowywać się, sprawdzać, naprawiać błędy. Podział to finał, a nie cały spektakl.

W tym dziale wejdziesz w środek tego procesu. Zobaczysz, że komórka nie dzieli się impulsywnie — ma harmonogram, kontrolerów i mechanizmy awaryjne. Zrozumiesz, dlaczego jesteś zbudowany z bilionów komórek o identycznej DNA, a jednocześnie masz w sobie komórki rozrodcze z połową tego zestawu. Dowiesz się też, co się dzieje, gdy mechanizm kontrolny zawodzi — i dlaczego to prowadzi do raka.

Mapa pojęć działu

                       CYKL KOMÓRKOWY I PODZIAŁY
                                   |
          ┌────────────────────────┼─────────────────────────┐
        CYKL                    MITOZA                    MEJOZA
      KOMÓRKOWY                    |                         |
          |             profaza → metafaza        mejoza I: redukcyjny
interfaza (G1, S, G2)   → anafaza → telofaza      (rozejście homologów)
faza M (podział)        → 2 komórki diploidalne   mejoza II: równościowy
punkty kontrolne                                  → 4 komórki haploidalne
(G1/S, G2/M,            chromatydy siostrzane
metafaza)               wrzeciono podziałowe      crossing-over →
cykliny + CDK                                     zmienność genetyczna

           regulacja [R]: proto-onkogeny i geny supresorowe —
              gdy kontrola zawodzi: apoptoza albo nowotwór

Jednostki w tym dziale

• 4.1 Cykl komórkowy — interfaza i regulacja
• 4.2 Mitoza — przebieg i znaczenie
• 4.3 Mejoza — przebieg i znaczenie biologiczne
• 4.4 Apoptoza i nowotwory — kontrolowana śmierć komórki
• 4.5 [rozszerzenie] Regulacja cyklu komórkowego; nowotwory

---