Zamknięcie działu 6

Słowniczek działu

  • Gmina — podstawowa jednostka samorządu; wspólnota mieszkańców terenu.
  • Urząd gminy / miasta — urząd obsługujący gminę (okienka, BIP, USC).
  • Urząd dzielnicy — w dużym mieście bliższy urząd; nie każdy mieszkaniec Polski go ma.
  • BIP — Biuletyn Informacji Publicznej; obowiązkowe informacje o władzy i sprawach urzędu.
  • USC — urząd stanu cywilnego (urodzenia, małżeństwa, zgony).
  • Zadania własne — sprawy lokalne, które gmina organizuje we własnym imieniu (szkoła podstawowa, droga gminna, odpady…).
  • Zadania zlecone — sprawy państwa wykonywane w gminie według przepisów rządowych (np. USC, część dokumentów).
  • Rada gminy / miasta — organ stanowiący i kontrolny.
  • Wójt / burmistrz / prezydent miasta — organ wykonawczy; tytuł zależy od rodzaju gminy; wybór bezpośredni.
  • Przewodniczący rady — radny kierujący obradami; to nie wójt.
  • Referendum lokalne — głosowanie mieszkańców m.in. w sprawie odwołania organu gminy przed końcem kadencji.

W pigułce

  • Na dziurę przed szkołą idziesz do gminy, nie do Sejmu.
  • Urząd to warsztat wspólnoty; wspólnotą jesteście mieszkańcy.
  • Rada uchwala i kontroluje, wójt (burmistrz, prezydent) wykonuje.
  • Nazwiska władz: BIP, strona gminy, media lokalne — kto pełni funkcję TERAZ.
  • Mini-projekt: 3 fakty + 1 postać ze swojej gminy.
  • Problem lokalny + własny sąd + dyskusja bez partii.

Sprawdzian działowy

1. Czym gmina różni się od urzędu gminy? Podaj przykład zadania, które widać z okna szkoły.

Sprawdź odpowiedź

Gmina = mieszkańcy i ich samorząd. Urząd = budynek i pracownicy, którzy obsługują tę wspólnotę. Przykład z okna: budynek szkoły, chodnik, śmietniki, autobus gminny — zwykle odcinek gminy. Nie: „ministerstwo w Warszawie".

2. Kto w gminie stanowi prawo miejscowe i budżet, a kto kieruje urzędem? Jak sprawdzić, jak te osoby nazywają się w tym roku szkolnym?

Sprawdź odpowiedź

Stanowi: rada. Kieruje urzędem: wójt / burmistrz / prezydent. Sprawdzenie: BIP i strona gminy, potwierdzenie w mediach lokalnych. Nie z pamięci sprzed kadencji. Przewodnik nie podaje nazwiska — bo ma być Twoje i aktualne.

3. Po co w dużym mieście urząd dzielnicy? Czy każdy ósmoklasista w Polsce załatwia sprawy w dzielnicy?

Sprawdź odpowiedź

Żeby bliżej bloku załatwiać część spraw (duże miasto jest za duże na jedno okienko). Nie: tylko tam, gdzie miasto ma dzielnice (np. Warszawa). W typowej gminie wiejskiej dzielnicy nie ma — jest urząd gminy.

4. Masz zrobić mini-projekt o gminie. Co oddajesz (3 + 1) i czego świadomie nie wstawiasz zamiast postaci z dziejów?

Sprawdź odpowiedź

Trzy sprawdzalne fakty + jedna postać związana z terenem, ze źródłami. Nie zastępujesz tego samym nazwiskiem urzędującego wójta „bo jest na bannerze". Wójt to temat 6.2 (sprawdź TERAZ); projekt 6.3 to dzieje i ludzie.