Zamknięcie działu 9

W pigułce

Społeczeństwo obywatelskie to sfera między urzędem a sklepem: cnoty (osiem słów + ćwiczenie w szkole), ludzie tacy jak Sendlerowa, stoczniowcy z 1980 i wolontariusze dziś, NGO w remizie, wolontariat jako czas na rzecz innych, budżet obywatelski jako ścieżka pomysł–głos–ławka, młodzieżowa rada jako głos doradczy, etyka publiczna jako zasady, bez których SU i gmina toną w cynizmie. Nie czekasz na 18. rok życia, żeby zacząć — czekasz na 18, żeby dostać kolejne gałki.

Słowniczek działu

Budżet obywatelski — pula w budżecie gminy dzielona przez zgłoszenia i głosowanie mieszkańców.
Dobro wspólne — zasoby i zasady wspólnoty, których nie da się w całości sprywatyzować.
Fundacja — organizacja wokół celu i majątku fundatora, nie członków.
Konflikt interesów — prywatny interes grozi wypaczeniem decyzji publicznej.
Korupcja — funkcja za prywatną korzyść.
Młodzieżowa rada — ciało doradcze młodych przy gminie/mieście.
Nepotyzm — funkcje i korzyści głównie dla rodziny, kosztem uczciwej procedury.
NGO — organizacja pozarządowa (nie urząd, nie zysk).
Odwaga cywilna — sprzeciw wobec zła przy presji grupy, bez przemocy.
Społeczeństwo obywatelskie — dobrowolne działanie obywateli poza przymusem państwa i poza zyskiem rynku.
Stowarzyszenie — zrzeszenie ludzi na rzecz celu.
Wolontariat — dobrowolna nieodpłatna praca na rzecz innych / dobra wspólnego.

Sprawdzian działowy

Pytanie 1. Wybierz dwie cnoty z listy PP i pokaż każdą: (a) na Sendlerowej albo na sierpniu 1980, (b) na sytuacji z Twojej szkoły. Dlaczego oba przykłady są potrzebne?

Pokaż rozwiązanie

Np. solidarność: (a) dzieci z getta / worki na powodzi; (b) pomoc nowej osobie w klasie. Odwaga cywilna: (a) postulat i strajk; (b) odmowa ściągania. Oba poziomy: PP chce pamięci o wybitnych i urzeczywistnienia w życiu ucznia; sam pomnik nie ćwiczy sprawności. Gdzie łatwo o błąd: tylko wielkie imiona.

Pytanie 2. Rodzic twierdzi, że „w gminie nic nie można, dopóki nie ma się 18 lat". Wskaż trzy kontrprzykłady z tego działu.

Pokaż rozwiązanie

Wolontariat i NGO (harcerstwo, WOŚP, OSP jako obserwator/młodzik wg regulaminu); budżet obywatelski — jeśli regulamin dopuszcza Twój wiek do głosu lub zgłoszenia przez pełnoletniego sojusznika; młodzieżowa rada / SU / petycja / konsultacje. Plus: informacja z BIP. Gdzie łatwo o błąd: obiecać głosowanie na wójta.

Pytanie 3. Opisz ścieżkę budżetu obywatelskiego w czterech krokach. Po co na rysunku podpis „sprawdź w gminie"?

Pokaż rozwiązanie

Pomysł → wymogi/podpisy → głosowanie → realizacja. „Sprawdź w gminie": wiek, czy BO w ogóle jest, czy teren szkoły kwalifikuje się, jakie kwoty. Bez tego przewodnik kłamie, bo gminy się różnią. Gdzie łatwo o błąd: pomylić z wyborami do Sejmu.

Pytanie 4. (Dyskusja na piśmie.) Kandydat do SU kupuje głosy czipsami i obiecuje rzeczy poza kompetencją SU. Jakie zasady etyki łamie? Jakie skutki dla klasy? Czy to „tylko szkoła"?

Pokaż rozwiązanie

Łamie prawdomówność, uczciwość procedury (głos za przekupstwem to mikro-korupcja), odpowiedzialność za słowo. Skutki: cynizm, gorsze SU, norma „wygrać byle jak". To życie publiczne w miniaturze — ta sama mechanika co w gminie. Gdzie łatwo o błąd: „czipsy to nie korupcja, bo małe". Skala nie kasuje zasady.

CZĘŚĆ V — Media, państwo, świat