Zamknięcie działu 11

W pigułce (cały dział)

Państwo = terytorium, ludność, suwerenna władza. Naród sprawuje władzę przez przedstawicieli i czasem referendum. Sejm 460 / Senat 100 / po 4 lata; progi 5% i 8% w Sejmie; Senat — większość w okręgu. Partie konkurują; kluby teraz na sejm.gov.pl. Prezydent: 5 lat, 50%+1, II tura, prezydent.pl. Państwo prawa, dwuinstancyjność, Konstytucja 2 IV 1997, TK bada zgodność ustaw. Trójpodział; rząd z większością sejmową; premier na gov.pl; ministerstwa wchodzą do domu.

Słowniczek działu

  • Państwo — terytorium, ludność, suwerenna władza.
  • Suwerenność narodu — art. 4: władza zwierzchnia należy do Narodu.
  • Referendum — bezpośrednie TAK/NIE w sprawie szczególnej.
  • Przedstawicielstwo — sprawowanie władzy przez wybieranych na kadencję.
  • Sejm / Senat — 460 i 100; kadencja 4 lata.
  • Pluralizm — legalna wielość partii i konkurencja.
  • Republika — głowa państwa z wyboru, nie dziedziczna.
  • Państwo prawa — władza na podstawie i w granicach prawa.
  • Niezawisłość sędziego — podlega Konstytucji i ustawom, nie poleceniu politycznemu w sprawie.
  • Dwuinstancyjność — I instancja i odwołanie do II.
  • Konstytucjonalizm — władza ograniczona konstytucją (2 kwietnia 1997).
  • TK — bada zgodność prawa z Konstytucją.
  • Trójpodział — ustawodawcza, wykonawcza, sądownicza.
  • Rada Ministrów — rząd; potrzebuje większości w Sejmie.

Sprawdzian działowy

1. Wymień trzy cechy państwa. Czym referendum różni się od sondażu? Na czym polega suwerenność narodu?

Sprawdź odpowiedź

Terytorium, ludność, suwerenna władza. Referendum: formalne TAK/NIE z procedurą konstytucyjną; sondaż: próba n=, bez mocy ustawy. Suwerenność: władza zwierzchnia należy do Narodu (art. 4), przez przedstawicieli albo bezpośrednio.

2. Porównaj wybory do Sejmu i Senatu (liczba, kadencja, zasada, próg albo większość). Podaj jedną kompetencję Sejmu, której Senat nie ma wobec rządu.

Sprawdź odpowiedź

Sejm 460, 4 lata, proporcjonalne, 5% / koalicje 8%. Senat 100, 4 lata, większość w okręgu. Sejm: wotum nieufności / interpelacje wobec rządu; Senat tego nie robi.

3. Co to pluralizm? Gdzie sprawdzisz kluby i prezydenta? Jak wybiera się Prezydenta (kadencja, próg, II tura)?

Sprawdź odpowiedź

Wiele partii, legalna konkurencja. Kluby: sejm.gov.pl. Prezydent: prezydent.pl. 5 lat, więcej niż połowa ważnych głosów, jeśli brak — II tura dwóch kandydatów.

4. Co to dwuinstancyjność i piramida źródeł? Po co jest TK? Czemu rząd potrzebuje większości sejmowej? Podaj przykład ministerstwa i wpływu na rodzinę.

Sprawdź odpowiedź

I instancja → odwołanie → II. Konstytucja nad ustawami (2 IV 1997). TK: zgodność ustaw z Konstytucją; spory w mediach nie kasują zasady. RM bez większości trudno uchwalać i utrzymać się. Np. edukacja → lekcje i rekrutacja; zdrowie → kolejki; transport → dojazd.