Zamknięcie działu 12

W pigułce (cały dział)

ONZ (1945): stół świata, ZO i Rada Bezpieczeństwa (5 stałych + 10), agencje, misje. NATO (1949, Polska 1999): obrona zbiorowa, art. 5. UE (Polska 2004): rynek, podróż, praca, fundusze — szukaj tablicy w gminie. Polska jest w trzech klubach naraz, z głosem i obowiązkami. Problemy globalne omawiamy słowami i działaniem, nie zdjęciem wojny.

Słowniczek działu

  • ONZ — organizacja z 1945 r. na rzecz pokoju i współpracy.
  • Zgromadzenie Ogólne — wszyscy członkowie ONZ.
  • Rada Bezpieczeństwa — 15 członków, w tym 5 stałych z wetem.
  • NATO — sojusz obronny; Polska od 1999 r.
  • Art. 5 — atak na jednego sojusznika jako atak na wszystkich.
  • Unia Europejska — integracja państw; Polska od 2004 r.
  • Schengen — strefa z zniesionymi kontrolami na wielu granicach wewnętrznych.
  • Fundusze unijne — pieniądze na spójność; ślad na tablicy inwestycji.
  • Problem globalny — skutki ponad jedną granicą.
  • EKUZ — karta ubezpieczenia na niezbędne leczenie w UE/EFTA.

Sprawdzian działowy

1. Porównaj cel ONZ i cel NATO. Podaj po jednym przejawie działania każdej organizacji. Kim jest „stała piątka" RB?

Sprawdź odpowiedź

ONZ: pokój i współpraca (ZO, agencje, misje). NATO: obrona zbiorowa (art. 5, ćwiczenia). Stała piątka: USA, Wielka Brytania, Francja, Rosja, Chiny. Polska w ONZ od 1945, w NATO od 1999.

2. Wymień dwie korzyści z UE dla podróżujących i jedną dla pracowników. Jak znajdziesz fundusz unijny w gminie?

Sprawdź odpowiedź

Podróż: Schengen, EKUZ / prawa pasażera. Praca: prawo szukania zatrudnienia w innym państwie UE. Fundusz: tablica przy inwestycji, BIP, strona urzędu lub „fundusze europejskie" regionu. Polska w UE od 2004.

3. Podaj po jednym przykładzie, co Polska robi w ONZ, w UE i w NATO.

Sprawdź odpowiedź

ONZ: głos w ZO, czasem RB, misje/pomoc. UE: współstanowienie prawa, fundusze i składka, europosłowie. NATO: sojusz, flanka, ćwiczenia, zobowiązanie art. 5. Nie mylić dat 1999 i 2004.

4. Wybierz jeden problem globalny. Sformułuj sąd i dwie propozycje działań (jedna w Twoim zasięgu, jedna instytucjonalna). Dlaczego nie ilustrujemy tego zdjęciem wojny?

Sprawdź odpowiedź

Np. klimat: sąd — susze i powódź nie pytają o granicę. Ja: mniej marnowania, projekt szkolny. Instytucja: cele emisyjne, fundusze transformacji. Zdjęcie wojny: krzywdzi, nie uczy mechanizmu; PP każe sąd i działanie, nie oglądanie cierpienia.