Zamknięcie działu 7
📌 Najważniejsze w pigułce (cały dział)
- Woda ($\mathrm{H_2O}$) jest dipolem (kształt V, budowa polarna) — dobrze rozpuszcza wiele soli i cukrów.
- Roztwór / koloid / zawiesina — wielkość cząstek i trwałość; emulsja = rodzaj koloidu.
- Szybkość rozpuszczania ↑ przy wyższej T, mieszaniu, rozdrobnieniu — w doświadczeniu zmieniasz jeden czynnik naraz.
- Rozpuszczalność = max g / 100 g wody w danej T; nasycony vs nienasycony; wykres rysujesz z tabeli i odczytujesz.
- $C_p = m_s / m_r \cdot 100%$ — mianownik to cały roztwór; dla roztworu nasyconego $m_r = R + 100$.
📐 Słowniczek definicji działu 7
| Termin | Definicja (skrótowo) |
|---|---|
| Dipol (budowa polarna) | cząsteczka z dwoma biegunami: δ− przy tlenie, δ+ przy wodorach |
| Rozpuszczanie | równomierne rozproszenie cząsteczek/jonów w rozpuszczalniku |
| Roztwór właściwy | jednorodna, trwała mieszanina (cząsteczki/jony) |
| Koloid | większe cząstki, zwykle nie opadają szybko; emulsja to jego rodzaj |
| Zawiesina | cząstki opadają z czasem |
| Rozpuszczalność | max g substancji / 100 g wody w danej T |
| Roztwór nasycony | nie rozpuści już więcej w danej T |
| Roztwór nienasycony | zmieści jeszcze dodatkową porcję substancji |
| Stężenie $C_p$ | $m_s / m_r \cdot 100%$ |
🎒 Sprawdzian działowy
Z1. Uzupełnij: mąka w wodzie to raczej ………, herbata z cukrem to ………, mleko to ……….
Pokaż rozwiązanie
zawiesina; roztwór; koloid.
Z2. Wymień trzy sposoby przyspieszenia rozpuszczania cukru w herbacie.
Pokaż rozwiązanie
Podgrzać, mieszać, użyć drobniejszego cukru (puder).
Z3. Z wykresu: w 60 °C rozpuszczalność $\mathrm{KNO_3}$ = 110 g / 100 g wody, w 20 °C = 32 g / 100 g. Ile osadzi się przy studzeniu nasyconego roztworu z 60 °C do 20 °C (na 100 g wody)?
Pokaż rozwiązanie
$110 - 32 = 78$ g.
Z4. Policz $C_p$: 25 g substancji w 225 g wody.
Pokaż rozwiązanie
$m_r = 250$ g; $C_p = \frac{25}{250} \cdot 100% = 10%$.
Z5. Rozpuszczalność $\mathrm{NaCl}$ w 20 °C wynosi 36 g / 100 g wody. Oblicz $C_p$ nasyconego roztworu soli w tej temperaturze.
Pokaż rozwiązanie
$m_r = 36 + 100 = 136$ g; $C_p = \frac{36}{136} \cdot 100% \approx 26{,}5%$ (nie 36% — mianownik to roztwór, nie woda).