Zamknięcie działu 8
📌 Najważniejsze w pigułce (cały dział)
- Listy wzorów: 5 wodorotlenków + 7 kwasów z PP; beztlenowe vs tlenowe.
- Otrzymywanie — pięć równań: $\mathrm{2,Na + 2,H_2O}$, $\mathrm{CaO + H_2O}$, strącanie $\mathrm{Cu(OH)_2}$, $\mathrm{H_2 + Cl_2}$ (→ kwas solny), $\mathrm{P_2O_5 + 3,H_2O}$; wskaźnik potwierdza produkt.
- Dysocjacja → jony ($\mathrm{H_2S}$ i $\mathrm{H_2CO_3}$ stopniowo); elektrolity i nieelektrolity; wskaźniki barwne.
- Zasada ≠ każdy wodorotlenek (zasada zwiększa liczbę $\mathrm{OH^-}$ w roztworze — $\mathrm{Cu(OH)_2}$ tego nie robi).
- pH jakościowo 0–14; kwaśne deszcze (pH poniżej 5,6) z tlenków S i N.
📐 Słowniczek definicji działu 8
| Termin | Definicja (skrótowo) |
|---|---|
| Wodorotlenek | związek metalu z grupami OH |
| Kwas (SP) | substancja zwiększająca liczbę $\mathrm{H^+}$ w roztworze wodnym → odczyn kwasowy |
| Dysocjacja | rozpad na jony w wodzie (dla $\mathrm{H_2S}$, $\mathrm{H_2CO_3}$ — stopniowo) |
| Elektrolit | substancja, której roztwór wodny przewodzi prąd (jony) |
| Nieelektrolit | substancja, której roztwór nie przewodzi prądu — nie daje jonów (cukier) |
| Zasada | substancja zwiększająca liczbę $\mathrm{OH^-}$ w roztworze (NaOH tak, $\mathrm{Cu(OH)_2}$ nie) |
| Odczyn | kwaśny / obojętny / zasadowy |
| pH | skala odczynu 0–14 (jakościowo) |
| Kwaśny deszcz | opad o pH poniżej 5,6, zakwaszony kwasami z tlenków S/N |
🎒 Sprawdzian działowy
Z1. Nazwij $\mathrm{H_2SO_4}$ i $\mathrm{Ca(OH)_2}$.
Pokaż rozwiązanie
kwas siarkowy(VI); wodorotlenek wapnia.
Z2. Zapisz dysocjację $\mathrm{HCl}$ i barwę fenoloftaleiny w tym roztworze.
Pokaż rozwiązanie
$\mathrm{HCl \rightarrow H^+ + Cl^-}$; fenoloftaleina bezbarwna.
Z3. Dlaczego $\mathrm{Cu(OH)_2}$ nie nazywamy typową zasadą laboratoryjną w butelce?
Pokaż rozwiązanie
Jest praktycznie nierozpuszczalny w wodzie — nie daje roztworu z wolnymi $\mathrm{OH^-}$ jak $\mathrm{NaOH}$.
Z4. Podaj równanie gaszenia wapna i jedno zastosowanie $\mathrm{Ca(OH)_2}$.
Pokaż rozwiązanie
$\mathrm{CaO + H_2O \rightarrow Ca(OH)_2}$; np. woda wapienna / zaprawy / odkwaszanie gleby.
Z5. Uporządkuj rosnąco wg pH: mydło, cola, woda destylowana. Co oznacza „kwaśny deszcz"?
Pokaż rozwiązanie
cola < woda destylowana < mydło. Kwaśny deszcz = opad o pH poniżej 5,6, zakwaszony kwasami powstałymi z tlenków siarki i azotu w atmosferze (np. $\mathrm{SO_2 + H_2O \rightarrow H_2SO_3}$).
Z6. Zapisz dysocjację stopniową $\mathrm{H_2CO_3}$ oraz równanie otrzymywania wodorotlenku sodu z sodu i wody.
Pokaż rozwiązanie
$\mathrm{H_2CO_3 \rightarrow H^+ + HCO_3^-}$, $\mathrm{HCO_3^- \rightarrow H^+ + CO_3^{2-}}$; $\mathrm{2,Na + 2,H_2O \rightarrow 2,NaOH + H_2\uparrow}$.