Zamknięcie działu 9
📌 Najważniejsze w pigułce (cały dział)
- Zobojętnianie: kwas + zasada → sól + woda; sedno $\mathrm{H^+ + OH^- \rightarrow H_2O}$.
- Nazwy soli z anionów kwasów + metal; bilans ładunków we wzorze.
- Cztery drogi otrzymywania soli z PP: kwas + wodorotlenek, kwas + tlenek metalu, kwas + metal (Na, K, Ca, Mg), wodorotlenek + tlenek niemetalu; piąta, spoza listy: sól + sól (strącanie). Dysocjacja soli rozpuszczalnych.
- Tablica rozpuszczalności → strącanie soli i wodorotlenków; zastosowania $\mathrm{NaCl}$, $\mathrm{CaCO_3}$, nawozów.
📐 Słowniczek definicji działu 9
| Termin | Definicja (skrótowo) |
|---|---|
| Zobojętnianie | kwas + zasada → sól + woda |
| Sól | kation + anion z kwasu |
| Dysocjacja soli | rozpad na jony w wodzie |
| Strącanie | wypadanie nierozpuszczalnej soli lub wodorotlenku po zmieszaniu roztworów |
| Tablica rozpuszczalności | R/T/N dla par kation–anion (także wiersz OH⁻) |
| Droga 4 (PP) | wodorotlenek + tlenek niemetalu → sól + woda (np. $\mathrm{Ca(OH)_2 + CO_2}$) |
🎒 Sprawdzian działowy
Z1. Zapisz zobojętnianie $\mathrm{H_2SO_4}$ z $\mathrm{NaOH}$ (dobierz współczynniki).
Pokaż rozwiązanie
$\mathrm{H_2SO_4 + 2,NaOH \rightarrow Na_2SO_4 + 2,H_2O}$.
Z2. Nazwij $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$ i zapisz jedną drogę jej otrzymania (słownie lub równaniem).
Pokaż rozwiązanie
fosforan(V) wapnia; np. droga 1: $\mathrm{3,Ca(OH)_2 + 2,H_3PO_4 \rightarrow Ca_3(PO_4)_2 + 6,H_2O}$.
Z3. Skąd wiesz, że w reakcji $\mathrm{Ca^{2+} + CO_3^{2-}}$ powstanie osad?
Pokaż rozwiązanie
Z tablicy: $\mathrm{CaCO_3}$ jest nierozpuszczalny (N).
Z4. Podaj cztery drogi otrzymywania soli z PP (hasłami) i do każdej jedno równanie.
Pokaż rozwiązanie
Kwas + wodorotlenek ($\mathrm{HCl + NaOH \rightarrow NaCl + H_2O}$); kwas + tlenek metalu ($\mathrm{2,HCl + CaO \rightarrow CaCl_2 + H_2O}$); kwas + metal — Na, K, Ca, Mg ($\mathrm{Mg + 2,HCl \rightarrow MgCl_2 + H_2}$); wodorotlenek + tlenek niemetalu ($\mathrm{Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 + H_2O}$). Sól + sól to droga dodatkowa (strącanie), spoza tej listy.
Z5. Popraw: „$\mathrm{Na_2SO_3}$ to siarczan(VI) sodu".
Pokaż rozwiązanie
To siarczan(IV) sodu; siarczan(VI) to $\mathrm{Na_2SO_4}$.
Z6. Zapisz cząsteczkowo i jonowo skrócone strącanie wodorotlenku miedzi(II) z $\mathrm{CuSO_4}$ i $\mathrm{NaOH}$.
Pokaż rozwiązanie
$\mathrm{CuSO_4 + 2,NaOH \rightarrow Cu(OH)_2\downarrow + Na_2SO_4}$; sedno: $\mathrm{Cu^{2+} + 2,OH^- \rightarrow Cu(OH)_2\downarrow}$.
CZĘŚĆ V — Chemia węgla i życia