Węglowodory

Wstęp do działu

Gaz w kuchence, benzyna w baku, plastikowa butelka na biurku — wszystkie trzy mają wspólnego przodka chemicznego: związki zbudowane tylko z węgla i wodoru. Nazywamy je węglowodorami.

Węgiel potrafi łączyć się z węglem w długie łańcuchy. Dzięki temu z kilku „cegiełek" C i H powstaje cała rodzina substancji: od gazu ziemnego po asfalt. W tym dziale poznasz trzy rodziny — alkany, alkeny i alkiny — nauczysz się je rozpoznawać, spalać (na papierze i w doświadczeniu) i odróżniać prostym testem z wodą bromową. Na końcu zobaczysz, skąd biorą się plastik i paliwa — oraz co ich spalanie robi ze środowiskiem: z powietrzem w mieście i z klimatem całej planety.

Mapa pojęć działu

                    WĘGLOWODORY (C + H)
                            |
          ┌─────────────────┼─────────────────┐
       ALKANY            ALKENY            ALKINY
     (nasycone)       (nienasycone)     (nienasycone)
     tylko C−C           C=C               C≡C
          |                 |                 |
     CₙH₂ₙ₊₂            CₙH₂ₙ             CₙH₂ₙ₋₂
     metan…butan       eten, propen      etyn, propyn
          |                 |                 |
     spalanie          + Br₂ (test)      + Br₂ (test)
     dużo/mało O₂      polietylen         spawanie
          |
     ropa → destylacja → paliwa → spalanie ─┬→ CO₂ → klimat
                                             └→ SO₂, NOₓ, pyły → smog, kwaśne deszcze

Jednostki w tym dziale

• 10.1 Alkany — szereg od metanu do butanu
• 10.2 Alkeny i alkiny — eten, etyn i woda bromowa
• 10.3 Polietylen, ropa i klimat

---