Siły i zasady dynamiki
Wstęp do działu
W dziale 2 nauczyłeś się opisywać ruch: tor, drogę, prędkość, przyspieszenie, wykresy. To była kinematyka — „jak ciało jedzie", bez pytania dlaczego.
Teraz wchodzimy w dynamikę. Pytanie brzmi: co zmienia ruch? Kopniesz piłkę — rusza. Puszczaš deskorolkę na asfalcie — zwalnia. Stoisz w autobusie, który hamuje — pochylasz się do przodu, choć nikt Cię nie pchnął. Magnes przyciąga spinacz. Ziemia ciągnie jabłko w dół. Za tym wszystkim stoi jedno pojęcie: siła. A za siłą — trzy zdania Newtona, które opisują niemal każdy ruch, jaki widzisz na podwórku.
W tym dziale siła jest strzałką. Długość strzałki mówi, jak mocno; linia — wzdłuż czego; grot — w którą stronę; początek — gdzie siła chwyta ciało. Nauczysz się składać strzałki tylko na jednej osi (w prawo i w lewo). Równoległoboku i „składowych" w klasach 7–8 nie ruszamy — to liceum.
Na końcu działu wrócisz do spadania: ciężar $Q = mg$ i spadek swobodny, w którym przyspieszenie nie zależy od masy. Pióro i młot na Księżycu spadają razem. Na Ziemi kartka płaska i zgnieciona — już nie, bo wchodzi powietrze.
Mapa pojęć działu
SIŁY I ZASADY DYNAMIKI
|
┌──────────────────────────┼──────────────────────────┐
SIŁA WYPADKOWA DYNAMIKA
(wektor / strzałka) (jedna oś) (3 zasady)
| | |
wartość (długość) zgodnie: dodaj I F_w = 0 →
kierunek (linia) przeciwnie: odejmij spoczynek LUB
zwrot (grot) równoważenie: F_w = 0 ruch jednostajny
punkt przyłożenia | |
| 5 N + 3 N = 8 N II F_w = m a
rodzaje: 5 N − 3 N = 2 N ta sama F,
ciężkość, nacisk, większa m →
sprężystość, mniejsze a
opory ruchu (jakość) III para równych
| sił na DWÓCH
1 N; siłomierz; waga ciałach
|
Q = m g
spadek: a = g
(bez oporów)
Jednostki w tym dziale
- 3.1 Siła jako wektor; rodzaje sił
- 3.2 Wypadkowa i równoważenie
- 3.3 I zasada dynamiki
- 3.4 Masa, bezwładność, II zasada
- 3.5 III zasada dynamiki
- 3.6 Ciężar i spadek swobodny