Zdrowie społeczne
Wstęp do działu
Poprzedni dział dotyczył tego, co dzieje się w głowie. Ten dotyczy tego, co dzieje się między ludźmi — i tego, jak bardzo to drugie wpływa na pierwsze. Zdrowie społeczne to nie jest osobny narząd ani wynik badania. To jakość Twoich więzi, Twoja pozycja w rodzinie i grupie, to, czy masz do kogo zadzwonić o drugiej w nocy, i to, czy ktoś zadzwoni do Ciebie.
Podstawa programowa zadaje w tym dziale jedno pytanie wiodące: jak przygotować się do wyzwań związanych z dorosłością i podejmowaniem decyzji. Nie ma tu jednej dobrej odpowiedzi i nie będzie. To samo rozporządzenie — w części dotyczącej odrębnego przedmiotu o zdrowiu seksualnym — mówi wprost, że nie istnieje jedna, najlepsza ścieżka życia dla każdej osoby — i ta zasada obowiązuje w całym dziale mocniej niż gdziekolwiek indziej, bo dotykamy spraw, w których czytelnicy tego przewodnika różnią się od siebie najbardziej. Mieszkacie w bardzo różnych domach: z dwojgiem rodziców, z jednym, z babcią, w rodzinie zastępczej, po rozwodzie, w domu, gdzie jest bardzo dobrze, i w domu, gdzie jest bardzo źle. Żadna z siedmiu jednostek nie zakłada, jak wygląda Twoja rodzina, i żadna nie ocenia jej formy.
Idziemy od Ciebie na zewnątrz. Najpierw odpowiedzialność za własny rozwój i kompetencje, które przydają się w dorosłym życiu (6.1). Potem rodzicielstwo od strony, o której mówi podstawa: organizacyjnej, psychospołecznej i zdrowotnej (6.2). Dalej bliskie relacje i to, jak się je buduje i utrzymuje (6.3), oraz moment, w którym relacja przestaje być relacją, a zaczyna być krzywdzeniem (6.4). Na końcu seniorzy w Twoim otoczeniu (6.5) i dwie jednostki do wyboru: o szacunku dla cudzych decyzji życiowych (6.6) i o przepisach, które te decyzje obudowują (6.7).
Czego tu nie ma. Po pierwsze, treści przedmiotu „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne" — antykoncepcji, płodności i niepłodności, przebiegu porodu, poronienia, aborcji, metod świadomej prokreacji. To osobny, nieobowiązkowy przedmiot z własną podstawą programową i własnymi zasadami udziału (patrz jednostka 0.1). Jednostka 6.2 mówi dokładnie tyle, ile mówi wymaganie VI.2: o aspektach organizacyjnych, psychospołecznych i zdrowotnych. Po drugie, nie ma tu standardów opieki okołoporodowej — to jednostka 9.9, do której będziemy odsyłać. Po trzecie, nie ma narzędzi komunikacji — nazywania emocji, komunikatu o sobie, stawiania granic. To jednostki 5.2 i 5.6; tutaj ich używamy, ale nie tłumaczymy od nowa.
Mapa pojęć działu
ZDROWIE SPOŁECZNE
(jakość więzi, nie wynik badania)
|
┌──────────────┬───────────┴──────────┬──────────────────┐
JA RODZICIELSTWO RELACJE SENIORZY
(6.1) (6.2) (6.3, 6.4) (6.5)
kompetencje organizacja etapy relacji potrzeby i
na dorosłość psychospołeczne dbanie o nią sprawczość
planowanie zdrowie: alkohol ──────────── ageizm
nauka i praca FASD, substancje konflikt opieka:
a zdrowie rodzina wielodzietna ≠ przemoc kto i za co
formy przemocy odpowiada
gdzie po pomoc
|
DECYZJE I PRZEPISY
┌──────────────┴──────────────┐
CUDZE DECYZJE PRAWO
(6.6) (6.7)
związek albo nie małżeństwo i związek
rozstanie, rozwód nieformalny
adopcja, piecza urlopy rodzicielskie
bezdzietność rodzicielstwo nieletnich
jak o tym mówić gdzie sprawdzić stan
Jednostki w tym dziale
- 6.1 Odpowiedzialność za własny rozwój
- 6.2 Ciąża, macierzyństwo, ojcostwo — od strony organizacyjnej i zdrowotnej
- 6.3 Bliskie relacje i ich etapy
- 6.4 Kiedy relacja krzywdzi
- 6.5 Seniorzy obok Ciebie
- 6.6 [do wyboru] Cudze decyzje i szacunek do nich
- 6.7 [do wyboru] Prawo rodzinne i rodzicielskie w praktyce