Matura ustna — zadania jawne 2026–2028

Wstęp do działu

Część ustna matury z polskiego jest jedynym egzaminem, na którym połowę pytań znasz z góry, co do słowa. Komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r. podaje listę 76 zadań jawnych obowiązujących w latach 2026, 2027 i 2028 — każde dotyczy jednej lektury obowiązkowej, każde kończy się tym samym zdaniem: „W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst". Zadanie 1 na Twoim egzaminie zostanie wylosowane właśnie z tej listy.

Ten dział to warsztat do tej puli. Nie znajdziesz tu gotowych odpowiedzi — komisja rozmawia z Tobą po wypowiedzi, a wykuty tekst rozsypuje się przy pierwszym dopytaniu. Znajdziesz konspekty: do każdego zadania kierunki tezy, sceny-dowody, konteksty z wnioskiem, pytania, które może zadać komisja, i pułapki, które kosztują punkty. Przy każdym zadaniu stoi lekcja z asystentem, która odtwarza egzamin krok po kroku: samodzielne przygotowanie, praca nad wypowiedzią, wygłoszenie i rozmowa z komisją — z wynikiem policzonym według kryteriów CKE.

📐 STRUKTURA CZĘŚCI USTNEJ

Losujesz zestaw dwóch zadań. Masz około 15 minut na przygotowanie (możesz robić notatki) i około 15 minut wystąpienia: dwie wypowiedzi monologowe (do 10 minut łącznie) i rozmowa z zespołem egzaminacyjnym (około 5 minut). Do zdobycia 30 punktów, próg zdania 30% (9 pkt).

  • Zadanie 1 — jawne: zagadnienie z lektury obowiązkowej, z listy 76 zadań. Polecenie zawsze ma trzy elementy: zagadnienie + lektura + kontekst.
  • Zadanie 2 — niejawne: zagadnienie z literatury, sztuki albo języka, omawiane na podstawie dołączonego materiału (tekst literacki, nieliteracki, obraz, plakat) i drugiego tekstu lub własnych doświadczeń.
  • Rozmowa: egzaminatorzy zadają od jednego do trzech pytań — o zagadnienia z poleceń, o materiał, a także o utwory i konteksty, które sam przywołałeś.

📐 JAK OCENIA KOMISJA

Kryterium Punkty O co chodzi
Aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych 16 (8 + 8) zadanie 1 i zadanie 2 osobno; decyduje obecność trzech elementów polecenia, jakość argumentacji i błędy rzeczowe
Kompozycja wypowiedzi monologowych 4 (2 + 2) wstęp, część zasadnicza, zakończenie — logicznie połączone
Aspekt merytoryczny wypowiedzi podczas rozmowy 6 odpowiedzi na temat, poprawne, uszczegółowione, bez błędu kardynalnego, grzeczne
Zakres i poprawność środków językowych 4 słownictwo, składnia, poprawność w całym wystąpieniu

Najważniejsza jest mechanika zadania 1, bo to na nią masz wpływ już dziś:

  1. Trzy bramki na zero: wypowiedź nie na temat, brak odniesienia do wskazanej lektury albo błąd kardynalny (lub trzy poważne błędy rzeczowe) — zadanie dostaje 0, a wtedy 0 dostają też pozostałe kryteria.
  2. Kontekst decyduje o przedziale: temat + lektura + kontekst przywołany choćby częściowo funkcjonalnie = przedział 8–5 pkt; temat + sama lektura, bez kontekstu = przedział 4–1 pkt. Kontekst nazwany, ale bez wniosku („a jeszcze jest Kordian"), nie liczy się jako funkcjonalny.
  3. W przedziale rozstrzyga jakość argumentacji (bogata → zadowalająca → powierzchowna) i liczba poważnych błędów rzeczowych (0 albo 1–2).

📐 DEFINICJA — argumentacja bogata (CKE): pogłębiona, poparta trafnymi przykładami, wieloaspektowa, będąca jako całość wnikliwą analizą zagadnienia, z elementami własnej refleksji. Zadowalająca: pogłębiona i poparta trafnymi przykładami. Powierzchowna: oparta na uogólnieniach, niewnikająca w istotę rzeczy, mało dokładna, czasem bez przykładów.

⚠️ Uwaga, pułapka: najczęstsza strata punktów na ustnej to nie brak wiedzy, lecz brak kontekstu albo teza, która powtarza polecenie („opowiem o losach młodzieży w Dziadach…"). Pierwsze zdanie wypowiedzi ma być Twoim stanowiskiem, któremu da się zaprzeczyć.

📝 Jak pracować z tym działem

Każda jednostka to jedna lektura, każda lekcja to jedno zadanie jawne. Sesja z asystentem ma trzy etapy, a wynik liczony jest dwa razy:

  1. Samodzielne przygotowanie — jak 15 minut z kartką przed wejściem do sali: teza, dwie sceny, kontekst, zakończenie, bez podpowiedzi. To Twój wynik samodzielny, jak na maturze.
  2. Praca nad wypowiedzią — asystent wzmacnia pytaniami najsłabsze miejsce; sceny, których nie pamiętasz, podaje, ale wniosek z nich formułujesz sam.
  3. Wygłoszenie i rozmowa z komisją — całość jednym ciągiem, potem dwa–trzy dopytania. To Twój wynik po pracy.

Aplikacja pokazuje oba wyniki — samodzielny i po pracy — według kryteriów CKE (monolog, kompozycja, rozmowa). Języka mówionego nie oceniamy — piszesz, nie mówisz; tę część trenuj na głos, z zegarem, po lekcji.

Zaczynaj od lektur, które znasz najsłabiej: każde przygotowane zadanie to jedno mniej do wylosowania w ciemno.

Mapa pojęć działu

          ZADANIE JAWNE (1 z 76)
                  |
   zagadnienie + lektura + kontekst
                  |
        ┌─────────┼──────────┐
      teza     dwie sceny   kontekst
   (sporna)   (→ dowodzi)  (→ zmienia)
        └─────────┼──────────┘
              wygłoszenie
           wstęp · rozwinięcie · zakończenie
                  |
            rozmowa z komisją
        (1–3 pytania, także o to,
          co sam przywołałeś)

Jednostki w tym dziale

  • 25.1 Biblia (Hiob, Kohelet, Apokalipsa) — zadania jawne 1–3
  • 25.2 „Mitologia" Parandowskiego — zadania jawne 4–6
  • 25.3 „Iliada" — zadanie jawne 7
  • 25.4 „Antygona" — zadania jawne 8–9
  • 25.5 „Lament świętokrzyski" — zadanie jawne 10
  • 25.6 „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" — zadanie jawne 11
  • 25.7 „Pieśń o Rolandzie" — zadanie jawne 12
  • 25.8 „Makbet" — zadania jawne 13–15
  • 25.9 „Skąpiec" — zadania jawne 16–17
  • 25.10 Satyra Krasickiego — zadanie jawne 18
  • 25.11 Ballady Mickiewicza — zadania jawne 19–20
  • 25.12 „Dziady cz. III" — zadania jawne 21–29
  • 25.13 „Lalka" — zadania jawne 30–35
  • 25.14 „Potop" — zadanie jawne 36
  • 25.15 „Zbrodnia i kara" — zadania jawne 37–41
  • 25.16 „Wesele" — zadania jawne 42–46
  • 25.17 „Chłopi" — zadanie jawne 47
  • 25.18 „Przedwiośnie" — zadania jawne 48–53
  • 25.19 „Ferdydurke" — zadania jawne 54–55
  • 25.20 „Proszę państwa do gazu" — zadanie jawne 56
  • 25.21 „Inny świat" — zadania jawne 57–58
  • 25.22 „Zdążyć przed Panem Bogiem" — zadania jawne 59–61
  • 25.23 „Dżuma" — zadania jawne 62–65
  • 25.24 „Rok 1984" — zadania jawne 66–69
  • 25.25 „Tango" — zadania jawne 70–72
  • 25.26 Proza najnowsza (Nowakowski, Stasiuk, Tokarczuk) — zadania jawne 73–75
  • 25.27 „Podróże z Herodotem" — zadanie jawne 76