Zamknięcie działu 5

Słowniczek działu

  • Zarodnik — drobna jednostka rozsiewania u mchów i paproci (nie nasiono).
  • Chwytniki — nitki mchu przy podłożu; nie są korzeniami.
  • Puszka — zbiorniczek zarodników na setcie mchu.
  • Kłącze — pęd paproci w glebie; z niego liście i korzenie.
  • Kupki zarodni — skupiska zarodni na spodzie liścia paproci.
  • Nasiono nagie — nasiono niezamknięte w owocu (szyszka, nie jabłko).
  • Szyszka — drewniejące łuski nagonasiennych, na nich nasiona.
  • Szyszkojagoda — mięsista szyszka jałowca (nie owoc okrytonasienny).

W pigułce

  • Mech — poduszka, listki, chwytniki, puszka; pije całym ciałem; nie zrywasz z lasu na zapas.
  • Paproć — kłącze, liście, kupki; zarodniki; runo i ściółka.
  • Nagonasienna — nasiona w szyszce; sosna jako model; pięć rodzimych iglastych do rozpoznania.
  • Wspólne: żadna z nich nie ma kwiatu takiego jak wiśnia. Różnica: zarodniki vs nasiona.

Sprawdzian działowy

1. Dostajesz zdjęcie: drobna zielona kępka z puszkami na nóżkach na kamieniu. (a) Do której grupy z tego działu należy? (b) Podaj dwie cechy, które Cię o tym przekonały. (c) Czy wolno nazbierać tego „na zapas" z rezerwatu na doświadczenie o wodzie? Uzasadnij.

Sprawdź odpowiedź

(a) Mech. (b) np. poduszka / drobne listki; puszki z zarodnikami; brak kwiatu i nasion; skala centymetrów. (c) Nie — rezerwat + zrywanie na zapas łamie ochronę przyrody i niszczy siedlisko; do doświadczenia mech ze sklepu lub ogrodu, mała próbka, zgoda dorosłego.

2. Porównaj w tabeli (słownie): mech, paproć, sosna — czym się rozsiewają i czy mają korzenie.

Sprawdź odpowiedź

Mech: zarodniki; chwytniki, nie korzenie. Paproć: zarodniki; ma korzenie (z kłącza). Sosna: nasiona (nagie, w szyszce); ma korzenie. Wspólne mech+paproć: brak nasion. Wspólne paproć+sosna: korzenie, większa skala.

3. Na szkolnym dziedzińcu rosną: świerk (zwisające szyszki, kłujące krótkie igły) i drzewo, które w listopadzie stoi bez igieł, a latem ma igły w pęczkach. Nazwij drugie drzewo. Jakim błędem byłoby powiedzieć, że „iglaste zawsze zimują zielone"?

Sprawdź odpowiedź

Drugie to modrzew. Błąd: uogólnienie ze świerka/sosny/jodły na wszystkie iglaste — modrzew zrzuca igły. Jałowiec bywa krzewem, też nie jest „choinką świerkową".