Zamknięcie działu 8
Słowniczek działu
- Tkanka — zespół podobnych komórek o wspólnej funkcji.
- Nabłonek — ciasna pokrywa i wyściółka.
- Tkanka mięśniowa — kurczliwe włókna; ruch.
- Tkanka łączna — komórki w osnowie (w tym krew i kość).
- Tkanka nerwowa — neurony z wypustkami.
- Płazińce — zwierzęta o ciele spłaszczonym.
- Tasiemiec uzbrojony / nieuzbrojony — haczyki+wieprzowina / bez haczyków +wołowina.
- Nicienie — zwierzęta o ciele obłym, z oskórkiem.
- Owsik, owsica — nicień jelitowy; zakażenie jajami przez ręce i otoczenie.
- Pasożyt — żyje kosztem gospodarza.
W pigułce (cały dział)
- Cztery tkanki człowieka rozpoznajesz po układzie komórek, nie po kolorze farby na szkiełku.
- Płazińce są płaskie; tasiemiec chwyta się główką, wchłania ciałem, rozsiewa jaja członami. Klucz kuchenny: mięso + ręce.
- Nicienie są obłe; owsik to pętla jaja–ręce–usta. Klucz łazienkowy: mydło, paznokcie, pranie, lekarz.
- Horror nic tu nie uczy. Uczy plan ciała i nuda profilaktyki.
Sprawdzian działowy
1. Na preparacie widać komórki ciasno, jak bruk, jądra w jednej linii. (a) Która tkanka? (b) Podaj narząd, w którym taka budowa pasuje do ochrony albo wchłaniania. (c) Jaką tkanką nie jest krew — i czemu ktoś ją z tą myli?
Sprawdź odpowiedź
(a) Nabłonkowa. (b) Np. skóra (ochrona, wiele warstw) albo jelito / pęcherzyki płucne (wchłanianie / wymiana — cienka warstwa). (c) Krew nie jest nabłonkiem ani „nie-tkanką"; jest łączna (komórki w płynnej osnowie). Myli się, bo jest płynna, a „tkanka" kojarzy się z czymś stałym.
2. Dokończ tabelę jednym hasłem w komórce:
| Cecha | Tasiemiec uzbrojony | Owsik |
|---|---|---|
| Typ zwierzęcia | ? | ? |
| Ciało | ? | ? |
| Główna droga do człowieka | ? | ? |
| Pierwszy nawyk profilaktyki | ? | ? |
Sprawdź odpowiedź
Tasiemiec uzbrojony: płaziniec; płaskie / człony; niedogotowana wieprzowina (larwa); obróbka mięsa (+ ręce). Owsik: nicień; obłe; jaja ręce/usta; mycie rąk i paznokcie (+ pranie). Błąd: wpisać obu „mięso" albo obu „płaskie".
3. Kolega mówi, że „wszystkie robaki są płaskie i łapie się je ze schabu". Zburz to dwoma kontrprzykładami z działu (jeden płaziniec, jeden nicień).
Sprawdź odpowiedź
Wirek jest płazińcem i nie mieszka w schabie — pełza w wodzie. Owsik jest nicieniem (obły) i wchodzi jajami przez ręce, nie przez kotlet. Schab dotyczy tasiemca uzbrojonego, i to tylko gdy mięso jest surowe w środku. „Robak" nie jest grupą biologiczną.