Zamknięcie działu 12

Słowniczek działu

  • Skóra — największy narząd; ochrona, termoregulacja, czucie, wydalanie, udział w witaminie D.
  • Naskórek — zewnętrzna warstwa nabłonkowa bez naczyń.
  • Skóra właściwa — warstwa z naczyniami, gruczołami, receptorami, mieszkami.
  • Tkanka podskórna — tłuszcz: izolacja, zapas, amortyzacja.
  • Receptor — odbiera bodziec (dotyk, ucisk, temperatura, ból).
  • Czerniak — nowotwór skóry z komórek melaniny; ocena u lekarza.
  • Szkielet osiowy — czaszka, kręgosłup, klatka piersiowa.
  • Obręcz — barkowa lub miedniczna; łączy kończynę z osią.
  • Kość zbita / gąbczasta — twarda skorupa / ażurowy środek ze szpikiem.
  • Staw — ruchome połączenie kości (chrząstka, płyn, torebka).
  • Ścięgno — łączy mięsień z kością.

W pigułce

  • Warstwy skóry tłumaczą, czemu otarcie nie zawsze krwawi i skąd pot oraz czucie.
  • Zmiana na skórze → dorosły i lekarz; grzybica lubi wilgoć; UV: cień, ubranie, krem; bez grafik chorób i bez paniki.
  • Szkielet w trzech pudełkach; kość żywa, zbita i gąbczasta.
  • Ruch to spółka mięsień–ścięgno–kość–staw; postawa to tornister i krzesło, nie komentarz o ciele.

Sprawdzian działowy

1. Na przekroju skóry wskaż warstwę, w której leży gruczoł potowy, i wyjaśnij, czemu naskórek nie krwawi przy płytkim zadrapaniu.

Sprawdź odpowiedź

Gruczoł potowy jest w skórze właściwej (ujście na powierzchni). Naskórek nie ma naczyń — płytkie zadrapanie ich nie otwiera.

2. Pieprzyk na ramieniu zmienił kolor. Kolega radzi solarium, „żeby zrównać opaleniznę", i czekać, aż zacznie boleć. Oceń obie rady.

Sprawdź odpowiedź

Obie złe. Zmiana koloru → wizyta, nie czekanie na ból. Solarium to dodatkowe UV, czyli kierunek przeciwny do ochrony. Diagnozy nie stawia się w przebieralni.

3. Podpisz, co jest szkieletem osiowym, a co obręczą: mostek, łopatka, czaszka, kości miednicy. Potem jednym zdaniem: po co kości gąbczastej przestrzenie w środku?

Sprawdź odpowiedź

Osiowy: mostek, czaszka. Obręcze: łopatka (barkowa), miednica. Przestrzenie gąbki: mniejsza masa, przenoszenie obciążeń beleczkami, miejsce na szpik.

4. Opisz, jak mięsień, ścięgno, kość i staw współpracują, gdy podnosisz tornister z podłogi. Dodaj jedną zasadę noszenia, która chroni kręgosłup.

Sprawdź odpowiedź

Mięśnie tułowia i kończyn kurczą się, ścięgna ciągną kości, stawy (biodra, kolana, łokcie) zmieniają kąty, kości dźwigają. Zasada: tornister na obu ramionach, blisko pleców; zginanie z ugiętymi kolanami, nie z okrągłymi lędźwiami na sztywno. (Inna poprawna zasada postawy też OK.)