Zamknięcie działu 18

Słowniczek działu

• Homeostaza — utrzymywanie zakresów wnętrza (temperatura, woda, glukoza…).
• Bilans wodny — wejście vs mocz, pot, para.
• Dawka — ile leku na raz.
• Antybiotyk — lek przeciw bakteriom, nie przeciw wirusom.
• Suplement diety — nie to samo co lek; słabsza kontrola, realne dawki i interakcje.
• Ulotka — obowiązkowa mapa substancji, dawkowania i ostrzeżeń.

W pigułce (cały dział)

Temperatura i woda trzymają się dzięki współpracy skóry, nerek, mięśni, krwi i nerwów — plus Twoje zachowanie (kurtka, szklanka). Leki wchodzą w ten sam organizm: ulotka, nie własna ręka, dawka i cały kurs. Antybiotyk na wirusa to błąd mechaniczny i społeczny (oporność). Suplement nie jest tarczą z reklamy.

Sprawdzian działowy

1. Opisz upał jako homeostazę: jeden czujnik/ośrodek, dwa efektory, jedno zachowanie.

Sprawdź odpowiedź

Ośrodek w mózgowiu; efektory: rozszerzenie naczyń skóry + pot (parowanie); zachowanie: cień / picie / mniej ubrań. Krążenie dowozi ciepło. Dreszcze tu nie pasują (to na zimno).

2. Czemu pragnienie i ciemniejszy mocz po meczu to jedna historia, nie dwie choroby?

Sprawdź odpowiedź

Pot usunął wodę → bilans ujemny → mózg woła picie (pragnienie), nerki oszczędzają wodę (mniej, stężony mocz). Współdziałanie 18.1, nie „nerka popsuta na boisku” z definicji.

3. Dokończ: antybiotyk działa na …, więc przy przeziębieniu … . Kurację kończysz, bo …

Sprawdź odpowiedź

Na bakterie; przy przeziębieniu (wirus) nie pomaga (chyba że lekarz stwierdzi nadkażenie). Kończysz pełny czas, bo objawy gasną wcześniej niż bakterie — inaczej oporność i nawrót.

CZĘŚĆ VI — Geny i ewolucja