Zamknięcie działu 20

Słowniczek działu

  • Ewolucja — zmiana cech dziedzicznych populacji w pokoleniach.
  • Populacja — grupa osobników gatunku mogąca zostawiać wspólne potomstwo.
  • Skamieniałość — ślad dawnego organizmu w skale.
  • Wspólny przodek — populacja-pień, od której rozeszły się linie.
  • Dobór naturalny — sito środowiska; nierówny sukces rozrodczy.
  • Dobór sztuczny — sito hodowcy.
  • Oporność bakterii — skutek sita antybiotyku na zmiennej populacji.
  • Małpy człekokształtne — gibbony, orangutany, goryle, szympansy, człowiek.
  • Dwunożność — chód na dwóch nogach jako etat linii ludzkiej.

W pigułce (cały dział)

  • Ewolucja to populacja + geny + czas, nie biceps i nie „teoria-zgadywanka".
  • Ślady: skamieniałości, plan budowy, DNA jakościowo.
  • Dobór sortuje zmienność: ćma, bakterie, pies/gołąb — kto trzyma sito.
  • Człowiek i małpy człekokształtne: kuzyni ze wspólnego pnia, nie metryka z zoo.

Sprawdzian działowy

1. Zdefiniuj ewolucję i podaj po jednym przykładzie, czym nie jest. Potem przypisz źródło wiedzy (skamieniałość / budowa / DNA) do zdań: (a) w niższej warstwie klifu nie ma kości konia; (b) dłoń człowieka i skrzydło nietoperza mają ten sam zestaw kości; (c) przepis człowieka jest bliższy szympansowi niż rybie.

Sprawdź odpowiedź

Ewolucja = zmiana częstości cech dziedzicznych w populacji z pokolenia na pokolenie. Nie jest: opalenizna, nauka angielskiego, „plan ku doskonałości". (a) skamieniałości / warstwy czasu; (b) plan budowy; (c) DNA jakościowo.

2. Porównaj dobór naturalny i sztuczny. Wpleć ćmę albo bakterie oraz psa albo gołębia. Jednym zdaniem: czego dobór nie potrafi bez mutacji / zmienności.

Sprawdź odpowiedź

Naturalny: sito środowiska (ćma na pniu; antybiotyk). Sztuczny: sito człowieka (łagodność psa; rasy gołębi). Mechanizm ten sam — nierówny rozród cechy dziedzicznej. Bez zmienności dobór nie ma czego sortować: nie wymyśli ciemnej ćmy ani opornej bakterii na życzenie.

3. Narysuj (opisem) rozwidlenie człowiek–szympans. Przekreśl zdanie, którego nie wolno zostawić na klasówce, i zastąp je poprawnym.

Sprawdź odpowiedź

Pień: wspólny przodek → dwie gałęzie (linia człowieka, linia szympansa). Przekreśl: „pochodzimy od małpy z zoo / od szympansa". Zastąp: „człowiek i szympans to kuzyni; obie linie ewoluowały osobno od wspólnego przodka. Małpy człekokształtne nadal są, bo to równoległa gałąź, nie nasz wczorajszy etap."

CZĘŚĆ VII — Ekologia i ochrona