Zamknięcie działu 22

Słowniczek działu

  • Różnorodność genetyczna / gatunkowa / ekosystemowa — trzy piętra zmienności życia.
  • Różnorodność biologiczna — te trzy piętra razem.
  • Fragmentacja — krojenie siedlisk (np. drogą), izolacja populacji.
  • Gatunek inwazyjny — obcy, który wypiera miejscowe i psuje układ.
  • Park narodowy — wielkoobszarowa ochrona o najwyższych rygorach.
  • Rezerwat przyrody — zwykle mniejszy obszar, często jeden cel.
  • Ochrona gatunkowa — prawna ochrona wymienionych gatunków (i zwykle ich siedlisk / gniazd).
  • Pomnik przyrody — ochrona jednego tworu (drzewo, głaz…).

W pigułce

  • Trzy piętra: geny, gatunki, typy ekosystemów — polski spacer wystarczy.
  • Człowiek kroi, suszy, zabudowuje, chemizuje, wwozi obce gatunki; czasem skleja. Ochrona = usługi + ubezpieczenie + geny + wiedza + wartość.
  • Cztery narzędzia Polski: park, rezerwat, gatunek, pomnik — różna skala.
  • Parki to wyspy. Reszta krajobrazu też się liczy.
  • Szacunek bez ambony: szlak, nie bukiet ze storczyka, nie kadr poza szlakiem „na kozicę".

Sprawdzian działowy

1. Na przykładzie żubra, łąki kwietnej i Puszczy wskaż po jednym piętrze różnorodności. Jednym zdaniem: czemu monokultura kukurydzy jest uboga nawet gdy bujna.

Sprawdź odpowiedź

Żubr — genetyczna (wąskie gardło) i gatunkowa (jeden gatunek do ocalenia). Łąka — gatunkowa. Puszcza — ekosystemowa (+ gatunkowa). Kukurydza: mało gatunków i jeden typ uprawy na hektarach; zieleń ≠ bogactwo. Błąd: wszystko nazwać „gatunkową".

2. Droga przez bagno. Wymień dwa mechanizmy wpływu na różnorodność i jeden argument ochrony zrozumiały bez lubienia ptaków.

Sprawdź odpowiedź

Mechanizmy: zabieranie / krojenie siedliska, zmiana hydrologii, śmiertelność na jezdni. Argument: gąbka wodna, powódź / studnie, koszt wałów. Błąd: samo „ptaki będą smutne".

3. Dobierz formę ochrony i uzasadnij skalę: (a) klif i bielik na wyspie, (b) głaz narzutowy na polu, (c) puchacz — gniazda rozproszone po kilku regionach kraju (Puszcza Notecka, Mazury, Podlasie, góry).

Sprawdź odpowiedź

(a) park (Woliński jako wzorzec) — ekosystem + gatunek. (b) pomnik. (c) ochrona gatunkowa — w wersji ze strefą ochronną wokół gniazda (u nas ok. 200 m przez cały rok, do 500 m w sezonie lęgowym); rozproszonych po kraju gniazd parkiem nie ogrodzisz. Błąd: pomnik na puchacza.