Kwasy karboksylowe

Wstęp do działu

Masz już w swoim chemicznym słowniku alkohole i aldehydy. Teraz wchodzisz w terytorium związków, które czujesz na co dzień — dosłownie. Octowy zapach octu, kwaśny smak jogurtu, działanie aspiryny w kieszonkowej apteczce — za tym wszystkim stoją kwasy karboksylowe. To jedna z najważniejszych klas związków organicznych: obecne w żywności, lekach, tworzywach i metabolizmie każdej komórki Twojego ciała.

Co je łączy? Jedna specyficzna grupa funkcyjna — karboksylowa — zdolna do kwasowości, do tworzenia soli, do zestrzeliwania się w estry. Zrozumiesz w tym dziale, dlaczego ta jedna grupa decyduje o tak rozległej chemii.

Mapa pojęć działu

                        KWASY KARBOKSYLOWE
                                |
              ┌─────────────────┴──────────────────┐
         BUDOWA                               REAKCJE
           |                                    |
      grupa −COOH                   ┌───────────┼────────────┐
           |                      sole        estry       amidy
    C=O + O−H                       |        (estryfi-      |
    polaryzacja               metale,        kacja        SOCl₂ →
    wzajemna                 zasady,         Fischera)    chlorek
           |                 tlenki          ↕            kwasowy
    dimery przez             zasad.        równo-
    wiąz. wodorowe                         waga
           |
     KWASOWOŚĆ:
     HCl >> R-COOH > H₂CO₃ > fenol > R-OH
           |
   CHARAKTERYSTYCZNE:
   kwas mlekowy (fermentacja, chiralność)
   kwas salicylowy (aspiryna)

Jednostki w tym dziale

• 16.1 Budowa grupy karboksylowej; nazewnictwo kwasów do C4; właściwości fizyczne

• 16.2 Reakcje kwasów karboksylowych: sole, estry, amidy; hydroliza soli

• 16.3 Charakterystyczne kwasy karboksylowe: kwas mlekowy i salicylowy

• 16.4 Kwasy dikarboksylowe; kwasy aromatyczne; estryfikacja jako równowaga [rozszerzenie]

---