Zamknięcie działu 8

Słowniczek działu

  • [R] cysta — przetrwalnikowa, odporna forma pierwotniaków z grubą ścianą; często zakaźna.
  • [R] fitoplankton — mikroskopijne fotosyntetyzatory unoszące się w toni wodnej.
  • [R] frustula — krzemionkowa (SiO₂) dwuczęściowa skorupka okrzemki.
  • [R] gospodarz ostateczny — organizm, w którym zachodzi rozmnażanie płciowe pasożyta.
  • [R] gospodarz pośredni — organizm, w którym zachodzi rozmnażanie bezpłciowe pasożyta.
  • [R] mixotrofia — zdolność do korzystania zarówno z autotrofii, jak i heterotrofii.
  • [R] okrzemka (diatom) — jednokomórkowy złotowiciowiec z krzemionkową frustulą; tworzy ziemię okrzemkową.
  • [R] pierwotniaki — heterotroficzne jednokomórkowe protisty (np. Amoeba, Paramecium, Plasmodium).
  • [R] protisty — parafiletyczna grupa eukariotycznych organizmów niebędących roślinami, zwierzętami ani grzybami.
  • [R] trofozoit — aktywna, żywiąca się i rozmnażająca forma pierwotniaków.
  • [R] wektor — organizm przenoszący patogen między żywicielami, sam nie chorując.
  • [R] zakwit toksyczny — gwałtowne namnożenie toksycznych glonów/sinic w wyniku eutrofizacji.
  • [R] zooplankton — heterotroficzne mikroorganizmy w toni wodnej; zjadają fitoplankton.

W pigułce

  • Protisty = parafiletyczna szuflada dla eukariontów niepasujących do trzech wielkich królestw.
  • Trzy grupy: pierwotniaki (heterotrofy, np. Amoeba, Paramecium, Plasmodium), glony jednokomórkowe (autotrofy, np. Chlamydomonas, okrzemki, Euglena–mixotrofia), grzybopodobne (lęgniowce, śluzowce).
  • Euglena = klasyczny mixotrof; ani roślina, ani zwierzę.
  • Malaria (Plasmodium): komar Anopheles = wektor + gospodarz ostateczny; człowiek = gospodarz pośredni.
  • Fitoplankton ≈ 50% O₂ na Ziemi + podstawa łańcuchów pokarmowych oceanów.
  • Okrzemki → ziemia okrzemkowa: filtracja, pasta do zębów, dynamit.
  • Eutrofizacja → zakwity toksyczne (sinice w Bałtyku).

Sprawdzian działowy

Pytania:

  1. [R] Czym różni się grupa monofiletyczna od parafiletycznej? Do której należą protisty?
  2. [R] Opisz tryb odżywiania Paramecium i porównaj go z trybem odżywiania Chlamydomonas.
  3. [R] Co to jest mixotrofia? Podaj przykład i wyjaśnij, dlaczego to adaptacyjna strategia.
  4. [R] Wyjaśnij różnicę między wektorem a gospodarzem pośrednim na przykładzie malarii.
  5. [R] Dlaczego komar Anopheles jest gospodarzem ostatecznym Plasmodium, a nie człowiek?
  6. [R] Jakie znaczenie ekologiczne mają okrzemki?
  7. [R] Co to jest zakwit toksyczny i jakie są jego przyczyny?
  8. [R] Dlaczego cysta jest formą zakaźną (inwazyjną) wielu pierwotniaków?

Krótka odpowiedź do sprawdzenia:

  • Wymień 4 choroby wywoływane przez protisty i ich sprawców.
  • Narysuj uproszczony schemat cyklu Plasmodium.
  • Wyjaśnij, dlaczego sinice dominują w zakwitach Bałtyku.