Genetyka klasyczna

Wstęp do działu

Wyobraź sobie, że widzisz dziecko i od razu mówisz: „ona ma oczy po tacie". Skąd to wiesz? Intuicyjnie rozumiesz, że cechy przechodzą z pokolenia na pokolenie. Ale jak dokładnie? Dlaczego rodzeństwo bywa tak różne, skoro ma tych samych rodziców? Dlaczego pewne choroby pojawiają się „co kilka pokoleń"? Dlaczego u kotów cętki szylkretowe mają prawie wyłącznie samice?

Te pytania od wieków pozostawały bez odpowiedzi — aż w połowie XIX wieku skromny zakonnik z Brna zaczął liczyć groch. Gregor Mendel nie miał ani mikroskopu elektronowego, ani sekwencera DNA. Miał ogród, cierpliwość i matematyczny zmysł. I to wystarczyło, żeby odkryć prawa, które obowiązują do dziś.

Ten dział wprowadza Cię w genetykę klasyczną — naukę o dziedziczeniu cech. Zanim dowiesz się, czym jest DNA czy jak działa mitoza, musisz zrozumieć, jak cechy „podróżują" między pokoleniami i co decyduje o tym, co widzimy. To fundament, na którym stoi cała współczesna biologia molekularna, medycyna i biotechnologia.

Mapa pojęć działu

               GENETYKA KLASYCZNA
                        |
        ┌───────────────┴┬───────────────┐
     POJĘCIA         DZIEDZI-       CHROMOSOMY
    I MENDEL          CZENIE             |
        |                |       teoria Morgana
gen, allel,        jednogenowe   determinacja płci
genotyp/fenotyp    dwugenowe     (XY / ZW / X0)
dominacja          (9:3:3:1)     cechy sprzężone
tabela Punnetta,   wielogenowe   z płcią (X)
krzyżówka testowa  (poligenizm)  inaktywacja X

[R]: epistaza · penetrancja · sprzężenia i mapy genowe
  · dziedziczenie pozajądrowe (mitochondrialne)

Jednostki w tym dziale

29.1 Gen, allel, genotyp — aparat pojęciowy genetyki
29.2 Prawa Mendla i krzyżowanie jednogenowe
29.3 Krzyżowanie dwugenowe i dziedziczenie wielogenowe
29.4 Chromosomowa teoria dziedziczenia Morgana
29.5 Cechy sprzężone z płcią
29.6 Sprzężenia genowe i rekombinacja; mapy genetyczne [rozszerzenie]
29.7 Dziedziczenie pozajądrowe (mitochondrialne) [rozszerzenie]