Atmosfera i klimat
Wstęp do działu
Oddychasz nią bez przerwy, ale rzadko o niej myślisz. Atmosfera to cienka — jak skórka jabłka — powłoka gazowa, która oddziela Cię od próżni kosmosu, pochłania groźne promieniowanie, łagodzi temperatury i dostarcza deszczu. Bez niej Ziemia byłaby jak Księżyc: w dzień ~+120°C, w nocy ~−150°C, a powierzchnia wysterylizowana promieniowaniem UV.
W tym dziale nauczysz się czytać atmosferę jak geograf i meteorolog: wyjaśniać, dlaczego na równiku jest cieplej niż na biegunach, rozumieć, co napędza wiatry i deszcze, odczytywać klimatogramy, rozróżniać strefy klimatyczne i — w wersji rozszerzonej — analizować dane o zmianach klimatu. To wiedza potrzebna wszędzie tam, gdzie geograf spotyka się z przyrodnikiem, rolnikiem, planistą lub politykiem.
Mapa pojęć działu
ATMOSFERA I KLIMAT
|
┌──────────────┬───────────┼────────────────┬────────────────┐
skład warstwy energia cyrkulacja klimat
i budowa atmosfery słoneczna atmosfery |
| | | | czynniki
N₂, O₂, Ar troposfera nasłonecznienie komórki klima-
CO₂, H₂O, stratosfera albedo cyrkulacyjne twórcze
aerozole mezosfera temperatura | |
| termosfera powietrza cyrkulacja strefy
efekt egzosfera gradient ogólna i typy
cieplarniany | termiczny | klimatów
ozon insolacja monsuny |
warstw. | pasaty klima-
ciśnienie wiatry togram
i wiatry lokalne
| (bryza, fen)
wilgotność
chmury, opady
fronty, masy
powietrza
Jednostki w tym dziale
- 3.1 Skład i budowa pionowa atmosfery
- 3.2 Nasłonecznienie i temperatura powietrza
- 3.3 Ciśnienie atmosferyczne i wiatry
- 3.4 Wilgotność powietrza, chmury i opady
- 3.5 Masy powietrza i fronty atmosferyczne
- 3.6 Ogólna cyrkulacja atmosfery
- 3.7 Pogoda a klimat — czynniki klimatotwórcze i klimatogramy
- 3.8 Strefy i typy klimatów
- 3.9 Zmiany klimatu — mechanizm, skutki, dane [rozszerzenie]