Litosfera — budowa Ziemi i procesy geologiczne
Wstęp do działu
Pod naszymi stopami kryje się planeta, której nie widzimy, ale której siły kształtują każdy kontynent, każde pasmo górskie i każde trzęsienie ziemi. Litosfera — zewnętrzna, stała powłoka Ziemi — jest produktem miliardów lat przemian, a jej historia wciąż się toczy. Płyty litosferyczne przemieszczają się kilka centymetrów rocznie — tyle, ile rosną Twoje paznokcie — ale przez miliony lat to wystarczy, żeby otworzyć ocean lub zamknąć go, wypiętrzając Himalaje.
W tym dziale nauczysz się czytać krajobraz jak geolog: rozpoznać, czy pagórek jest lodowcowy, wulkaniczny czy krasowy, wyjaśnić, dlaczego Japonia trzęsie się tysiące razy w roku, a Polska prawie wcale, i zrozumieć, skąd pochodzi ropa naftowa, węgiel i miedź. To wiedza praktyczna — od lokalizacji surowców po prognozowanie katastrof naturalnych.
Mapa pojęć działu
LITOSFERA — BUDOWA I PROCESY
|
┌──────────┬─────────────┬──┴──────────┬───────────────┐
budowa skały tektonika procesy formy
wnętrza i minerały płyt zewnętrzne terenu
Ziemi | | | |
| magmowe granice wietrzenie góry fałdowe,
skorupa osadowe płyt: fizyczne zrębowe,
płaszcz przeobrażone rozsuwanie chemiczne wulkaniczne
jądro cykl skał zbiżanie biologiczne niziny
| przesuwanie | wyżyny
fale sejsm. | wody płynące kras
nieciągłości wulkanizm lodowce wydmy
górotwórcz. wiatr, morze
trzęsienia ruchy masowe
Jednostki w tym dziale
- 5.1 Budowa wnętrza Ziemi — skąd to wiemy
- 5.2 Minerały i skały — materiał litosfery
- 5.3 Tektonika płyt litosfery
- 5.4 Procesy wewnętrzne — wulkanizm, trzęsienia ziemi, górotwór
- 5.5 Wietrzenie — rozpad skał na powierzchni
- 5.6 Procesy zewnętrzne i rzeźbotwórcza rola wód, lodowców, wiatru i morza
- 5.7 Wielkie i regionalne formy ukształtowania powierzchni Ziemi
- 5.8 Surowce mineralne — rozmieszczenie i znaczenie gospodarcze [rozszerzenie]