Pedosfera i biosfera — gleby i świat roślinny
Wstęp do działu
Pod stopami masz coś, czego prawie nie zauważasz — ale bez czego nie byłoby chleba, lasu ani w ogóle lądowego życia. Gleba to nie tylko „brud": to żywy system, który budowały setki tysięcy lat rozkładu, przemian chemicznych i działalności organizmów. Jeden gram gleby może zawierać miliard bakterii.
Ten dział patrzy na Ziemię od dołu ku górze: zaczynamy od skały, przez profil glebowy, przez typy gleb rozmieszczone w strefach klimatycznych, aż po wielkie formacje roślinne — biomy — które są biologiczną odpowiedzią na klimat i glebę jednocześnie. W górach zobaczymy, jak te strefy układają się pionowo na kilku kilometrach.
Wiedza z tego działu łączy się z każdym poprzednim: klimatem (Dział 3), zlodowaceniami (Dział 4), a odpady przemysłowe i rolnicze z globalnych problemów (Dział 8) wprost uderzają w gleby i biomy, które tu poznajesz.
Mapa pojęć działu
PEDOSFERA I BIOSFERA
|
┌──────────────────────┴──────────────────────┐
GLEBA BIOMY
| |
┌───────┴────────┐ ┌───────────┴────────────┐
czynniki profil strefy piętrowość
glebo- glebowy klimatyczno- w górach
twórcze | roślinne |
| poziomy A–B–C | regiel dolny
skała (próchnica, las równikowy regiel górny
macierzysta wymywanie, sawanna, step kosodrzewina
klimat akumulacja) tajga, tundra hala, turnia
organizmy | pustynia |
relief żyzność vs | endemity
czas urodzajność biom = klimat i gatunki
| + gleba zagrożone
TYPY GLEB
bielice / brunatne /
czarnoziemy / laterytowe /
gleby tundry / aridisole
Jednostki w tym dziale
-
6.1 Powstawanie i budowa gleby
-
6.2 Typy gleb i ich rozmieszczenie
-
6.3 Strefy roślinno-glebowe i piętrowość
-
6.4 Degradacja gleb i agroekosystemy [rozszerzenie]