Osadnictwo i urbanizacja

Wstęp do działu

Gdzie mieszkasz i dlaczego właśnie tam? Pytanie brzmi banalnie, dopóki nie spojrzysz na mapę i nie zobaczysz, że ludzkość nie rozsypała się po lądach równomiernie — skupiła się w węzłach: wsiach, miasteczkach, metropoliach. Te skupienia nie powstały przez przypadek. Za każdą wsią stoi historia: warunki naturalne, droga, czyjaś decyzja sprzed wieków. Za każdym miastem — splot funkcji, które przyciągały ludzi i nie puściły ich przez stulecia.

Ten dział bada, jak osadnictwo jest zorganizowane (sieć, typy, hierarchia), jak przyrasta i przekształca się (urbanizacja i jej etapy) oraz jakie problemy rodzi. Na końcu, w wątku rozszerzeniowym, zobaczysz, że kilka miast na świecie gra dziś rolę, której nie pełniło żadne wcześniejsze miasto w historii — węzłów globalnych sieci.

Zrozumiesz, że ulicówka i megamiasto to dwa końce tego samego continuum. I że słowo „miasto" kryje w sobie zarówno tętniące życiem CBD Londynu, jak i slumsy São Paulo. Obie rzeczy naraz.

Mapa pojęć działu

                        OSADNICTWO I URBANIZACJA
                                   |
          ┌────────────────────────┼─────────────────────────┐
     SIEĆ OSADNICZA          URBANIZACJA              FUNKCJE I
     i typy osiedli          i jej etapy              PROBLEMY MIAST
          |                       |                        |
  morfologia     hierarchia  wskaźnik       aglomeracja  CBD, slumsy,
  osiedla        (prawo Zipfa) urbanizacji   konurbacja   gentryfikacja
  |                            |             megalopolis  rewitalizacja
  wieś:                  etapy:                          smart city
  ulicówka               urbanizacja →                       |
  owalnica               suburbanizacja →         (rozsz.) metropolizacja
  wielodrożnica          dezurbanizacja →                global city
  przysiółek             reurbanizacja             GaWC, edge city
  |                           |                   gated community
  modele struktury        modele miasta
  miasta                  Burgessa, Hoyta

Jednostki w tym dziale

  • 8.1 Sieć osadnicza i typy osiedli
  • 8.2 Urbanizacja — procesy i miary
  • 8.3 Funkcje i problemy współczesnych miast
  • 8.4 Metropolizacja i sieci miast w zglobalizowanym świecie [rozszerzenie]