I wojna światowa i odrodzona Polska

Wstęp do działu

Lipiec 1914 roku. W Europie trwa pozorny spokój — ale pod powierzchnią od dekad naprężają się sprężyny: sojusze wojskowe, wyścig zbrojeń, rywalizacja kolonialna, nacjonalizmy podgrzewające tłumy. Jeden strzał w Sarajewie pociągnie za sobą automaty mobilizacyjne i w ciągu miesiąca wciągnie do wojny pół kontynentu. Cztery lata później Europa wyjdzie z niej wykrwawiona i odmieniona nie do poznania.

Ten dział opowiada dwie splecione ze sobą historie: o tym, jak świat wpadł w największą do tamtej pory wojnę i jak z jej chaosu wyłoniły się nowe państwa — w tym Polska, która przez 123 lata nie istniała na mapach. Zobaczysz mechanizm eskalacji, który przeraża swoją logiką; okopy, które zmieniły wyobrażenie o wojnie; rewolucję, która odmieniła Rosję; i wieloletnie walki graniczne, które ukształtowały II Rzeczpospolitą.

Mapa pojęć działu

                    I WOJNA ŚWIATOWA I ODRODZONA POLSKA
                                     |
          ┌─────────────┬────────────┴──────────┬──────────────┐
       PRZYCZYNY     PRZEBIEG               REWOLUCJA      ODRODZONA
       WYBUCHU       WOJNY                  ROSYJSKA       POLSKA
          |             |                      |               |
      sojusze:       fronty:              rewolucja      sprawa polska
   Trójprzymierze  zachodni              lutowa 1917    w czasie wojny
   Trójporozumienie wschodni              i październik      |
          |             |                 bolszewicy     11 XI 1918
     nacjonalizm    okopy,                Lenin / NEP        |
     imperializm    Verdun, Somma             |           walki
     militaryzm     wejście USA          ZSRS                graniczne:
          |             |                                Wielkopolska
     kryzys          traktat                             Śląsk, Lwów,
   bałkański       wersalski                             Wilno, Grodno
   Sarajewo 1914   nowa mapa                                  |
                   Europy                             bitwa warszawska
                                                      1920 / traktat
                                                           ryski

Jednostki w tym dziale

  • 16.1 Droga do Wielkiej Wojny — przyczyny wybuchu i mechanizm eskalacji
  • 16.2 I wojna światowa — przebieg, bilans i nowy ład wersalski
  • 16.3 Rewolucja rosyjska i powstanie ZSRS
  • 16.4 Odzyskanie niepodległości 1918 i kształtowanie granic II RP