Świat i Polska międzywojenne

Wstęp do działu

Dwudziestolecie międzywojenne (1919–1939) to jeden z najbardziej dramatycznych rozdziałów dziejów nowożytnych — i jeden z najtrudniejszych do zrozumienia, bo pełen sprzeczności. Z jednej strony: rozkwit sztuki, radia, kina, nauki. Polska odgrywa tę samą muzykę, co Europa. Z drugiej: masowe bezrobocie, totalitaryzmy pochłaniające całe narody, Holocaust kiełkujący w prawach rasowych, drogi do władzy zamknięte dla demokratów i otwarte dla demagogów.

Dlaczego wolne, demokratyczne republiki — Niemcy, Włochy — oddały władzę dyktatorom? Dlaczego Wielki Kryzys roku 1929 miał tak katastrofalne skutki polityczne? Jak Polska radziła sobie z własnymi napięciami: między ambicjami mocarstwa a rzeczywistością słabej gospodarki, między ideałem suwerennego państwa a nierównym traktowaniem mniejszości?

Ten dział nie daje prostych odpowiedzi — bo ich nie ma. Uczy natomiast pytać o przyczyny i skutki, czytać propagandę ze zdrowym dystansem i porównywać różne interpretacje tych samych wydarzeń. To umiejętności, które przydają się nie tylko na egzaminie.

Mapa pojęć działu

               ŚWIAT I POLSKA MIĘDZYWOJENNE (1919–1939)
                               |
      ┌────────────────┬────────┴────────┬────────────────┐
  TOTALITARYZMY    WIELKI KRYZYS   II RZECZPOSPOLITA   KULTURA [R]
      |               1929–1933         |                |
  ┌───┴───┐           |            ┌────┴────┐       modernizm
 faszyzm  nazizm    bezrobocie   ustrój   mniejszości  awangarda
 (Włochy) (Niemcy)   |           polityczny  narodowe    film
  |        |       New Deal       |           |          radio
Mussolini Hitler  Roosevelt  konstytucje   Ukraińcy    literatura
            |               marcowa/       Żydzi       polska
     ZSRR komunizm          kwietniowa   Białorusini
     Stalin                 sanacja         |
     Gułag                  przewrót    COP (gospodarka)
     kołchozy               majowy 1926
     terror

Jednostki w tym dziale

  • 17.1 Systemy totalitarne — komunizm i faszyzm

  • 17.2 Wielki kryzys 1929 i jego skutki polityczne

  • 17.3 II Rzeczpospolita — ustrój, społeczeństwo, gospodarka

  • 17.4 Kultura i nauka okresu międzywojennego [rozszerzenie]