Zamknięcie działu 18
Słowniczek działu
| Termin | Definicja |
|---|---|
| appeasement | Polityka ustępstw wobec agresora (Anglia i Francja wobec Hitlera); symbol: Monachium 1938 |
| remilitaryzacja | Odbudowa sił zbrojnych Niemiec w naruszeniu Wersalu, 1933–1938 |
| Anschluss | Włączenie Austrii do III Rzeszy, marzec 1938 |
| pakt Ribbentrop-Mołotow | Pakt o nieagresji Niemiec z ZSRS (23 VIII 1939) z tajnym protokołem dzielącym Europę Wschodnią |
| tajny protokół dodatkowy | Utajniona część paktu R-M; strefy wpływów Niemiec i ZSRS; przez ZSRS zaprzeczany do 1989 |
| blitzkrieg | Błyskawiczna taktyka wojenna: czołgi + lotnictwo + piechota zmotoryzowana |
| front wschodni | Teatr działań Niemcy–ZSRS, 1941–1945; największy i najkrwawszy front II wojny |
| Stalingrad | Bitwa 1942–43; punkt zwrotny na wschodzie; klęska i zniszczenie 6. Armii Paulusa |
| D-Day | Desant aliancki w Normandii, 6 VI 1944; otwarcie drugiego frontu |
| bezwarunkowa kapitulacja | Rezygnacja z oporu bez warunków wstępnych; Niemcy 8 V 1945, Japonia 2 IX 1945 |
| Polskie Państwo Podziemne | Unikalna podziemna struktura państwowa w Polsce pod okupacją |
| Armia Krajowa (AK) | Główna organizacja zbrojna PPP; ok. 400 tys. żołnierzy w szczytowym momencie |
| Holokaust | Ludobójstwo ok. 6 mln Żydów, zaplanowane i wykonane przez III Rzeszę |
| Endlösung | „Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej" — nazistowski eufemizm dla eksterminacji |
| Żegota | Rada Pomocy Żydom — jedyna rządowa podziemna organizacja ratująca Żydów w Europie |
| powstanie warszawskie | Zbrojne wystąpienie AK, 1 VIII – 2 X 1944; ok. 200 tys. ofiar cywilnych |
| Wielka Trójka | Roosevelt, Churchill, Stalin — decydenci koalicji antyhitlerowskiej |
| Jałta | Konferencja II 1945; podział Niemiec, granice Polski, obietnica wolnych wyborów |
| Ziemie Odzyskane | Ziemie poniemieckie włączone do Polski po 1945 r. (Śląsk, Warmia, Mazury, itp.) |
| ONZ | Organizacja Narodów Zjednoczonych, 1945; następczyni Ligi Narodów |
| zimna wojna | Rywalizacja USA–ZSRS, 1947–1991, bez bezpośredniego starcia |
| PSZ na Zachodzie | Polskie Siły Zbrojne pod Rządem na Uchodźstwie; walczyły na frontach zachodnich |
| Armia Andersa | 2. Korpus Polski gen. Andersa; sformowany z deportowanych z ZSRS |
| Monte Cassino | Bitwa V 1944 — zdobycie przez 2. Korpus Polski; ok. 1000 poległych (ok. 4000 łącznych strat) |
W pigułce
II wojna światowa (1939–1945) — globalny konflikt zbrojny, pochłaniający 70–85 mln ofiar, zapoczątkowany agresją Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku.
Droga do wojny: remilitaryzacja Niemiec → Anschluss Austrii → Monachium (Sudety) → pakt Ribbentrop-Mołotow → 1 IX 1939.
Przebieg: blitzkrieg (Polska, Francja) → Bitwa o Anglię → Barbarossa (ZSRS, VI 1941) → Pearl Harbor (USA, XII 1941) → Stalingrad (przełom, II 1943) → D-Day (VI 1944) → kapitulacje 1945.
Polska pod okupacją: dwie zbrodnicze okupacje → PPP i AK → Holokaust (3 mln polskich Żydów) → Żegota → powstanie w getcie (IV 1943) → powstanie warszawskie (VIII–X 1944).
Nowy ład: konferencje Trójki (Teheran, Jałta, Poczdam) → podział Niemiec → nowe granice Polski (Kresy do ZSRS, Ziemie Odzyskane) → wypędzenie Niemców → ONZ → zimna wojna.
Sprawdzian działowy
1. Wyjaśnij, czym był appeasement. Podaj dwa argumenty za i dwa przeciw tej polityce z perspektywy 1938 roku (nie 2025!).
2. Dlaczego pakt Ribbentrop-Mołotow był kluczowy dla wybuchu II wojny? Co zawierał tajny protokół?
3. Opisz taktykę blitzkriegu i wyjaśnij, dlaczego zawiodła pod Moskwą i w Anglii.
4. Wskaż i uzasadnij trzy kluczowe przełomy II wojny światowej.
5. Opisz etapy Holokaustu. Co odróżniało obozy zagłady od obozów koncentracyjnych?
6. Jaką rolę odgrywało Polskie Państwo Podziemne? Czym wyróżniało się na tle innych krajów okupowanych?
7. Dlaczego postawy Polaków wobec Holokaustu były różne? Jakie czynniki na nie wpływały? Unikaj upraszczania w obie strony.
8. Oceń decyzje konferencji w Jałcie z perspektywy polskiej i z perspektywy USA/Wielkiej Brytanii. W czym te perspektywy się różnią?
9. [R] Opisz wkład Polaków na frontach zachodnich (min. 3 przykłady). Wyjaśnij paradoks: Polska wśród zwycięzców, ale bez suwerenności po wojnie.