Arystoteles — metafizyka, etyka i polityka
Wstęp do działu
Wyobraź sobie człowieka, który napisał o biologii, logice, fizyce, polityce, etyce, retoryce, teorii dramatu i metafizyce — i we wszystkich tych dziedzinach stał się punktem odniesienia na niemal dwa tysiące lat. To Arystoteles ze Stagiry (384–322 p.n.e.), uczeń Platona i nauczyciel Aleksandra Wielkiego. Ale — i to jest kluczowe — uczeń, który stanął naprzeciw mistrza i którego stanowisko tradycja streszcza formułą: „Drogi mi Platon, lecz droższa prawda".
W tym dziale zbadamy, co dokładnie Arystoteles zarzucił teorii idei i czym ją zastąpił. Zobaczysz, że jego odpowiedź — hylemorfizm i nauka o czterech przyczynach — nie jest tylko historyczną ciekawostką: to pierwszy w historii systematyczny model wyjaśniania, dlaczego rzeczy są tym, czym są. Potem wejdziemy w etykę cnót i spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy szczęście to stan, czy działanie. Na koniec zobaczymy, dlaczego Arystoteles uważa, że człowiek poza wspólnotą polityczną jest — jego słowami — albo bogiem, albo bestią.
Mapa pojęć działu
ARYSTOTELES — METAFIZYKA, ETYKA, POLITYKA
|
┌──────────────────────────┼───────────────────────────┐
METAFIZYKA ETYKA POLITYKA
| | |
krytyka idei Platona eudajmonia zoon politikon
(trzeci człowiek, (szczęście = działanie (człowiek = istota
bezużyteczność) zgodne z cnotą) polityczna)
| | |
hylemorfizm cnota jako złoty środek klasyfikacja ustrojów
materia + forma (morphe) między wadami nadmiaru |
| i niedostatku monarchia / arystokracja
substancja: pierwsza | / politeja
(jednostkowa) vs druga phronesis i ich wypaczenia
(gatunkowa) (praktyczna mądrość) |
| | politeja = ustrój
4 przyczyny: cnoty etyczne najlepszy praktycznie
materialna / formalna vs dianoetyczne
sprawcza / celowa |
| przyjaźń
potencja i akt (philia) jako
entelecheia fundament polis
Jednostki w tym dziale
- 5.1 Krytyka teorii idei i hylemorfizm
- 5.2 Etyka cnót i złoty środek
- 5.3 Arystoteles o polityce i naturze człowieka