Filozofia średniowieczna

Wstęp do działu

Średniowiecze bywa przez uczniów lekceważone. „Wieki ciemne", mówią. Ale wyobraź sobie, że dostajesz zadanie pozornie niewykonalne: wziąć dwa światy — grecki rozum Platona i Arystotelesa oraz wiarę chrześcijańską — i zbudować z nich jeden, spójny gmach myśli. Bez komputerów, bez bibliotek publicznych, nierzadko w klasztornej celi przy jednej świecy. I musisz to zrobić tak przekonująco, by przetrwało tysiąc lat.

Właśnie to zrobili myśliciele, których spotkasz w tym dziale. Augustyn z Hippony zapytał: co właściwie wiemy i skąd? Tomasz z Akwinu odpowiedział na zarzut, że wiara i rozum się wykluczają — i odpowiedź tę do dziś cytują filozofowie, teolodzy i uczeni. Wilhelm Ockham zaś, wbrew tradycji, kazał nie mnożyć bytów bez potrzeby — i tą jedną zasadą wyznaczył kierunek całej nowożytnej nauki.

To nie jest historia zabobonów. To historia pytań, które wciąż rozbrzmiewają w każdej sali filozoficznej na świecie.

Mapa pojęć działu

            FILOZOFIA ŚREDNIOWIECZNA
                      |
    ┌─────────────────┼──────────────────┐
  PATRYSTYKA      SCHOLASTYKA       SPÓR O
  (I-VIII w.)     (XI-XV w.)     UNIWERSALIA
      |               |               |
  Augustyn        Tomasz z         Anzelm
  z Hippony        Akwinu          (realizm)
      |               |               |
  wiara i         pięć dróg       Abelard
   rozum           (quaestio)    (konceptualizm)
  iluminacja      analogia            |
   memoria          bytu           Ockham
  czas subiekt.   actus purus    (nominalizm)

Jednostki w tym dziale

• 7.1 Patrystyka — wiara i rozum u Augustyna [rozszerzenie]
• 7.2 Scholastyka i Tomasz z Akwinu — pięć dróg i synteza [rozszerzenie]
• 7.3 Spór o uniwersalia — realizm, nominalizm, konceptualizm [rozszerzenie]

---