Filozofia XIX wieku
Wstęp do działu
Wiek XIX to filozofia w ogniu. Rewolucja przemysłowa wywróciła społeczeństwo do góry nogami; rewolucje polityczne podważyły stare legitymizacje władzy; Darwin zachwiał miejscem człowieka w przyrodzie. Filozofowie musieli odpowiedzieć na jedno palące pytanie: co to wszystko znaczy i jak żyć po tym wszystkim?
Spotkasz tutaj cztery odpowiedzi, które do dziś kształtują nasze myślenie. Hegel twierdził: historia ma sens, a wolność to nie bunt, lecz zrozumienie konieczności. Marks postawił Hegla na nogi i zapytał: kto płaci za ten „sens"? Nietzsche uznał, że pytanie jest źle postawione — stare wartości umarły i trzeba zacząć od zera. Kierkegaard, Bentham, Mill i Comte poszli zupełnie innymi ścieżkami: w stronę jednostki, szczęścia i nauki jako nowego autorytetu.
Żaden z tych myślicieli nie jest muzealnym eksponatem. Ich pomysły — alienacja, wola mocy, utylitaryzm, stadia egzystencji — są żywe w codziennych debatach o pracy, sensie, prawie i polityce. Warto je znać z pierwszej ręki, nie tylko ze słyszenia.
Mapa pojęć działu
FILOZOFIA XIX WIEKU
|
┌──────────────┬────────────────┬──────────────────┐
HEGEL MARKS NIETZSCHE POZOSTAŁE
| | | |
dialektyka materializm wola mocy Kierkegaard
(teza / historyczny Übermensch (stadia
antyteza / (baza / wieczny egzystencji)
synteza) nadbudowa) powrót |
| | „śmierć Boga" Bentham/Mill
Duch alienacja nihilizm (utylitaryzm)
Absolutny klasa przewartościo- |
Aufhebung emancypacja wanie wartości Comte
„pan-sługa" ressentiment (pozytywizm,
wolność jako trzy stadia)
uśw. konieczność
Jednostki w tym dziale
- 10.1 Hegel — dialektyka i filozofia ducha [rozszerzenie]
- 10.2 Marks — materializm historyczny i krytyka alienacji [rozszerzenie]
- 10.3 Nietzsche — przewartościowanie wartości i wola mocy [rozszerzenie]
- 10.4 Utylitaryzm, Kierkegaard i pozytywizm [rozszerzenie]