Epistemologia — wiedza, prawda i poznanie
Wstęp do działu
Skąd wiesz, że wiesz? Brzmi jak gra słów, ale to jedno z najtrudniejszych pytań, jakie filozofia zadaje od ponad dwóch tysięcy lat. Gdy mówisz „wiem, że wschodnia trybuna szkoły jest betonowa" — co sprawia, że to wiedza, a nie tylko przekonanie? Czy samo przeświadczenie wystarczy? Czy potrzebujesz dowodów? A jeśli tak — czym jest dowód i jak odróżnić fałszywy od prawdziwego?
Epistemologia (z gr. episteme — wiedza, logos — nauka) to dział filozofii, który bada naturę, źródła i granice ludzkiego poznania. To tutaj filozofowie spierają się o to, czy nauka odkrywa prawdę o świecie, czy tylko buduje użyteczne modele; czy rozum jest pewniejszy niż zmysły; i co zrobić z podejrzeniem, że możemy się mylić w sprawie absolutnie wszystkiego.
Ten dział wyposaży Cię w język i narzędzia, by samodzielnie oceniać roszczenia do wiedzy — własne i cudze. Zanim skończymy, zobaczysz, że jedno pozornie banalne zdanie potrafi zrujnować definicję, nad którą filozofowie pracowali dwa tysiące lat.
Mapa pojęć działu
EPISTEMOLOGIA
|
┌────────────────┼─────────────────┐
WIEDZA PRAWDA GRANICE
| | POZNANIA
Co to jest? Jak ją oceniać? (rozszerzenie)
| | |
JTB definicja trzy teorie: Popper
(uzasadnione korespondencji falsyfikowalność
prawdziwe koherencji |
przekonanie) pragmatyczna Kuhn
| | paradygmaty
kontrprzykład sceptycyzm rewolucje naukowe
Gettiera fallibilizm |
| | agnostycyzm
rodzaje wiedzy: probabilizm problem indukcji
propozycjonalna
proceduralna
przez znajomość
|
źródła wiedzy:
racjonalizm
empiryzm
Jednostki w tym dziale
- 12.1 Czym jest wiedza? Warunki i rodzaje poznania
- 12.2 Pojęcia i kryteria prawdy
- 12.3 Granice poznania i nauka jako epistemologia [rozszerzenie]