Metafizyka i ontologia — byt, wolność i umysł

Wstęp do działu

Filozofia zaczyna się od pytań, które pojawiają się, gdy wszystko inne przestaje nam wystarczyć. Biologia pyta, jak działają komórki. Fizyka — jak porusza się materia. Ale jest jedno pytanie, które poprzedza wszystkie inne: dlaczego w ogóle cokolwiek istnieje? I drugie, równie dokuczliwe: czy naprawdę sam decyduję, co robię? I trzecie, które spędza sen z powiek fizykom i filozofom: czym właściwie jest moja świadomość?

Tym zajmuje się metafizyka — dyscyplina filozofii, która zadaje pytania najbardziej podstawowe ze wszystkich. Nie pyta, jak działa rzeczywistość. Pyta, czym ona jest i dlaczego jest w ogóle.

Ten dział to trzy wielkie tematy, które przewijają się przez całą historię myśli zachodniej i wschodniej. Każdy z nich daje Ci narzędzia do myślenia, których potem nie zapomnisz — bo dotykają czegoś, czego nauka sama nie może rozstrzygnąć.

Mapa pojęć działu

                    METAFIZYKA I ONTOLOGIA
                              |
          ┌───────────────────┼───────────────────┐
     CO ISTNIEJE?       CZY JESTEM WOLNY?     CZYM JEST UMYSŁ?
          |                   |                    |
     byt (ens)          determinizm           dualizm (Kartezjusz)
          |             twardy / miękki            |
   istota ↔ istnienie        |             fizykalizm / monizm
          |           libertarianizm                |
   spory o naturę bytu       |            problem trudny świadomości
     materializm     kompatybilizm              (Chalmers)
     idealizm        odpowiedzialność           qualia
     dualizm         moralna                    funkcjonalizm
     monizm          eksperyment Libeta         emergentyzm

Jednostki w tym dziale

• 13.1 Podstawowe problemy metafizyki — byt i istnienie
• 13.2 Problem wolnej woli i determinizm [rozszerzenie]
• 13.3 Problem umysł–ciało — dualizm i monizm [rozszerzenie]

---