Etyka — dobro, powinność i dylematy moralne

Wstęp do działu

Wyobraź sobie: pędzący wagonik kolejki nie ma hamulców. Jeśli pojedzie prosto, zabije pięć osób przywiązanych do torów. Stoisz przy dźwigni — możesz go przekierować na boczny tor, gdzie jest tylko jedna osoba. Czy pociągniesz dźwignię?

Nie pytam o prawidłową odpowiedź. Pytam, jak w ogóle podejść do pytania. To właśnie robi etyka: daje narzędzia do myślenia o tym, co słuszne, co dobre i co powinniśmy czynić — zanim zaczniemy odpowiadać na pytania tak dramatyczne jak powyższe.

Etyka jest jedną z najstarszych dziedzin filozofii. Nie jest jednak muzeum — jej pytania wracają w każdej epoce: w dyskusjach o wojnie i pokoju, o prawach pacjentów, o tym, co winniśmy osobom nienarodzonym albo nieistniejącym jeszcze pokoleniom. W tym dziale poznasz trzy wielkie tradycje etyczne, które przez wieki próbowały na te pytania odpowiadać, oraz metaetyczne pytania o to, czym w ogóle są nasze sądy moralne. Na koniec poznasz współczesne spory — bioetykę i etykę globalną. [R]

Mapa pojęć działu

                        ETYKA
                          |
        ┌─────────────────┼─────────────────┐
   ETYKA NORMATYWNA   METAETYKA         ETYKA STOSOWANA
  (co czynić / kim być)   |            (bioetyka, globalna)
        |             jak rozumieć           |
  ┌─────┴──────┐      sądy moralne?     ┌────┴────┐
etyka cnót  deontologia                bioetyka  etyka
(Arystoteles) (Kant)                            globalna
      |          |                        |          |
   cnoty    powinność                eutanazja   Jonas,
   eudaimonia  imperat.               aborcja     zasada
              kat.                    autonomia   przezorności
      |                                       
konsekwen-
cjalizm
(utylitaryzm)
 skutki, użyteczność

Jednostki w tym dziale

• 14.1 Trzy główne tradycje etyczne
• 14.2 Pojęcia dobra i powinności — metaetyczne pytania
• 14.3 Współczesne spory etyczne — bioetyka i etyka globalna [rozszerzenie]

---