Zamknięcie działu 6

Słowniczek działu 6

Termin Definicja
NBP Bank centralny Polski; emituje pieniądz, realizuje politykę pieniężną.
RPP Organ NBP ustalający stopy procentowe; cel: stabilność cen (2,5% ± 1 pp.).
Stopa referencyjna Podstawowa stopa NBP; punkt odniesienia dla oprocentowania kredytów.
Stopa lombardowa Górna granica kosztu pieniądza; oprocentowanie kredytu NBP dla banków.
Stopa depozytowa Dolna granica; oprocentowanie depozytów banków w NBP.
Kreacja pieniądza Mnożenie podaży pieniądza przez banki dzięki rezerwie cząstkowej.
Rezerwa obowiązkowa Minimalna część depozytów banku w NBP; ogranicza kreację.
BFG Gwarancja depozytów do 100 000 EUR na osobę w jednej instytucji.
Polityka pieniężna Działania NBP/RPP w celu utrzymania stabilności cen.
Operacje otwartego rynku Kupno/sprzedaż papierów wartościowych przez NBP.
Cel inflacyjny Docelowy poziom inflacji RPP (2,5% ± 1 pp.).
Ekspansja monetarna Obniżka stóp; pobudzenie wzrostu w recesji.
Restrykcja monetarna Podwyżka stóp; walka z inflacją.
Transmisja monetarna Łańcuch wpływu decyzji RPP na inflację (12–24 mies.).
Akcja Udział w kapitale spółki; prawo do dywidendy, głosu, majątku.
GPW Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie.
Rynek pierwotny Emisja nowych papierów; emitent pozyskuje kapitał.
Rynek wtórny Obrót istniejącymi papierami między inwestorami.
IPO Pierwsza oferta publiczna; wejście spółki na giełdę.
Indeks giełdowy Ważona miara kursów wybranych spółek (np. WIG20).
Dywidenda Część zysku spółki wypłacana akcjonariuszom.
P/E Wskaźnik cena/zysk (kurs akcji / EPS).
Spekulacja Nabycie instrumentu z zamiarem krótkoterminowego zysku z wahań ceny.
Obligacja Dłużny papier wartościowy; emitent pożycza pieniądze od inwestora.
Kupon Odsetki płacone przez emitenta obligacji; procent nominału.
Nominał Kwota zwracana przez emitenta w dniu wykupu obligacji.
Rentowność (YTM) Efektywna stopa zwrotu z obligacji do wykupu.
Obligacje skarbowe Emitowane przez Skarb Państwa; najniższe ryzyko kredytowe.
Obligacje korporacyjne Emitowane przez firmy; wyższe oprocentowanie za wyższe ryzyko.
Rating Ocena zdolności kredytowej emitenta (AAA → junk).
Fundusz inwestycyjny Instytucja zbiorowego inwestowania; zarządza nim TFI.
ETF Pasywny fundusz naśladujący indeks; niskie TER, notowany na giełdzie.
TFI Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych; zarządza funduszami na licencji KNF.
KNF Komisja Nadzoru Finansowego; nadzoruje rynek finansowy w Polsce.
TER Wskaźnik kosztów całkowitych funduszu; kluczowy parametr porównawczy.
KID Karta produktu funduszu; maks. 3-stronicowy dokument UE (PRIIP).
Dywersyfikacja Rozłożenie inwestycji między różne aktywa; redukuje ryzyko specyficzne.
Instrument pochodny Kontrakt, którego wartość zależy od instrumentu bazowego.
Opcja call/put Prawo (nie obowiązek) kupna/sprzedaży aktywa po ustalonej cenie.
Futures Standaryzowana giełdowa umowa kupna/sprzedaży w przyszłości.
Forward Niestandardowa umowa OTC kupna/sprzedaży w przyszłości.
Hedging Strategia zabezpieczenia ryzyka przez pozycję w instrumentach pochodnych.
Dźwignia finansowa Stosunek wartości pozycji do zainwestowanego kapitału; amplifikuje wyniki.
Rynek OTC Pozagiełdowy; transakcje bezpośrednio między stronami.

W pigułce — Dział 6

Filar 1: System bankowy NBP + RPP sterują podażą pieniądza przez stopy procentowe (referencyjna / lombardowa / depozytowa). Banki komercyjne kreują pieniądz przez rezerwę cząstkową. BFG chroni depozyty do 100 000 EUR.

Filar 2: Polityka pieniężna Ekspansja (obniżka stóp) = pobudzenie; restrykcja (podwyżka) = hamowanie inflacji. Cel inflacyjny 2,5% ± 1 pp. Efekty transmisji widać po 12–24 miesiącach.

Filar 3: Rynki kapitałowe Akcje: GPW, rynek pierwotny vs wtórny, IPO. Dochód: dywidenda + wzrost kursu. Wycena: P/E. Obligacje: kupon + nominał; stopy rosną → ceny obligacji spadają. Skarbowe vs korporacyjne. Fundusze: TFI + KNF; kluczowe kryterium: TER (nie historyczna stopa zwrotu). ETF bije aktywne fundusze po opłatach w długim terminie.

Filar 4 [rozszerzenie]: Instrumenty pochodne Hedging = ubezpieczenie ryzyka walutowego/cenowego przez forward/futures/opcje. Dźwignia amplifikuje zyski I straty. OTC = wyższe ryzyko kontrahenta niż giełda.

Sprawdzian działowy — Dział 6

Pytania podstawowe (P)

  1. Wymień trzy funkcje NBP i odróżnij go od banku komercyjnego.
  2. Wyjaśnij mechanizm kreacji pieniądza. Co ogranicza ten proces?
  3. RPP podniosła stopę referencyjną o 1 pp. Opisz łańcuch skutków dla kredytobiorców, firm i inflacji.
  4. Czym różni się rynek pierwotny od wtórnego? Kto i kiedy dostaje pieniądze?
  5. Oblicz wskaźnik P/E: kurs akcji 75 zł, EPS 5 zł. Zinterpretuj wynik.
  6. Wyjaśnij odwrotną zależność cen obligacji i stóp procentowych na przykładzie liczbowym.
  7. Czym różni się TER funduszu akcyjnego 2,5% od ETF 0,25%? Pokaż, ile to znaczy przy inwestycji 10 000 zł przez 15 lat (brutto 7% rocznie dla obu).
  8. Jaka jest rola KNF? Czego KNF NIE gwarantuje?

Zadanie rachunkowe

  1. Rezerwa obowiązkowa wynosi 3%. Bank przyjął depozyty 2 000 000 zł. a) Ile może pożyczyć? b) Ile wynosi mnożnik kreacji? c) Klient wpłacił 80 000 zł. Czy jest w całości chroniony przez BFG?

  2. Obligacja: nominał 500 zł, kupon 25 zł/rok, termin 4 lata. a) Ile łącznie odsetek wypłaci emitent? b) Kurs obligacji spadł do 450 zł. Oblicz prostą rentowność. c) Jeśli stopy procentowe wzrosną, co stanie się z kursem tej obligacji?

Pytanie przekrojowe

  1. W mediach pojawia się informacja: „RPP obniżyła stopy procentowe o 0,5 pp." Wyjaśnij, jakie są spodziewane skutki tej decyzji dla: (a) kredytobiorcy hipotecznego ze zmiennym oprocentowaniem, (b) obligatariusza posiadającego stałokuponowe obligacje, (c) inwestora giełdowego.

Pytanie rozszerzeniowe

  1. Polska firma importuje komponenty z USA. Zobowiązanie: 300 000 USD za 3 miesiące. Aktualny kurs: 3,92 USD/PLN. Bank oferuje forward po 3,95 PLN za USD. a) Ile PLN zapłaci firma używając forward? b) Co się stanie, jeśli kurs za 3 miesiące wyniesie 4,10? c) Co się stanie, jeśli kurs wyniesie 3,75? d) Czy hedging był dobrą decyzją? Kto decyduje, czy to jest „opłacalne"?