Sztuka prehistoryczna i starożytnego Bliskiego Wschodu

Wstęp do działu

Zanim ktokolwiek wpadł na pomysł, żeby powiedzieć „to jest dzieło sztuki", ludzie już tworzyli. Malowali ściany jaskiń w ciemności, przy świetle łojowych lampek. Lepili z gliny figurki kobiet o wyolbrzymionych kształtach. Stawiali gigantyczne kamienie tam, gdzie kamieni nigdy nie było. Dlaczego? Tego nie wiemy na pewno — i ta niewiedza jest jednym z największych powabów tego działu.

Zanim jednak wejdziemy w tę prehistoryczną ciemność, zatrzymaj się na chwilę. Słowo „prymitywny" — pewnie przyjdzie Ci na myśl. Ten dział nauczy Cię, że to słowo jest pułapką. Człowiek sprzed trzydziestu tysięcy lat miał taki sam mózg jak Ty. A ręka, która namalowała bizona w Altamirze, znała techniki, których wielu współczesnych malarzy by jej pozazdrościło.

Z Europy przeniesiemy się potem na Bliski Wschód — do Mezopotamii, między Tygrys i Eufrat, gdzie powstały pierwsze miasta, pierwsze pismo i pierwsza wielka architektura monumentalna. I w końcu do Egiptu, gdzie przez trzy tysiące lat jeden kanon estetyczny trwał niezmieniony z taką samą siłą, z jaką trwają piramidy.

Ten dział to fundament. Bez niego nie zrozumiesz, co było „rewolucją" w Grecji klasycznej.

Mapa pojęć działu

        SZTUKA PREHISTORYCZNA I STAROŻYTNEGO BLISKIEGO WSCHODU
                               |
       ┌───────────────────────┼───────────────────────┐
  PREHISTORIA              MEZOPOTAMIA               EGIPT
       |                       |                       |
  malarstwo jaskiniowe     ziggurat               piramida / mastaba
  (Lascaux, Altamira)      architektura           architektura sakralna
       |                   z cegły                     |
  rzeźba paleolityczna         |                  kanon egipski
  (Wenus z Willendorfu)    relief narracyjny      (prawo frontalności,
       |                   (Pałac w Niniwie)      hierarchiczna skala)
  megalityzm                   |                       |
  (Stonehenge)            hieratyczna skala      malarstwo grobowe
       |                   cylinder pieczętny     i rzeźba portretowa
  ceramika neolityczna         |                       |
       |                  Brama Isztar             okres amarneński
  funkcja rytualna        (Babilon)               (Echnaton)
  / magiczna

Jednostki w tym dziale

• 2.1 Sztuka paleolitu i neolitu — pierwsze obrazy i budowle
• 2.2 Sztuka Mezopotamii — Sumerowie, Akadyjczycy, Babilon, Asyria
• 2.3 Sztuka starożytnego Egiptu — architektura i kanon
• 2.4 Rzeźba i malarstwo egipskie — dzieła i warsztaty

---