Klasycyzm i sztuka XIX wieku
Wstęp do działu
Wyobraź sobie rok 1748 — na rozkaz króla Neapolu robotnicy zaczynają kopać u stóp Wezuwiusza, szukając antycznych skarbów. Spod popiołu wyłania się miasto, którego nikt żywy nie oglądał od prawie siedemnastu stuleci: Pompeje (że to właśnie one, potwierdziła dopiero inskrypcja znaleziona w 1763 roku). To odkrycie zmienia europejskie malarstwo, rzeźbę i architekturę bardziej niż jakikolwiek manifest artystyczny. Antyk przestaje być legendą — staje się sprawdzalnym, mierzalnym wzorcem.
Ale XIX wiek to też stulecie rewolucji — francuskiej, przemysłowej, romantycznej. Artyści, którzy przyszli po neoklasycystach, chcieli czuć, a nie tylko demonstrować cnotę. Zaczęli malować burze, sceny z egzotycznego Wschodu, autentycznych chłopów i rzeczywiste masakry zamiast fikcyjnych bohaterów. I właśnie ten skok — od marmurowej doskonałości przez pasję romantyzmu po prowokacyjny realizm — jest tematem tego działu. Na końcu dojdziemy do polskich twórców, którzy wbrew brakom państwowości tworzyli największe historyczne malarstwo epoki, i — tylko dla tych z rozszerzoną ciekawością — do architektury, która pożyczała sobie style z całych stuleci naraz.
Mapa pojęć działu
SZTUKA XIX WIEKU
|
┌─────────────────┼────────────────────┐
NEOKLASYCYZM ROMANTYZM REALIZM
| | |
antyk jako emocja, zwykły człowiek
wzorzec cnoty natura, jako temat
| historia |
David, Ingres, | Courbet, Millet,
Canova, Delacroix, fotografia
Winckelmann Géricault,
| Friedrich,
fryz kompozycyjny, Turner, Goya
peinture d'histoire
MALARSTWO POLSKIE XIX w.
|
Matejko, Grottger,
Chełmoński, Siemiradzki
(historia, patriotyzm)
Jednostki w tym dziale
- 10.1 Neoklasycyzm — powrót do antyku
- 10.2 Romantyzm — wyobraźnia, natura, historia
- 10.3 Realizm i akademizm — akademia i kontestacja
- 10.4 Malarstwo polskie XIX wieku — Matejko i jego krąg
- 10.5 Historyzm i eklektyzm w architekturze XIX wieku