Impresjonizm i postimpresjonizm

Wstęp do działu

Pod koniec XIX wieku coś się w malarstwie europejskim rozerwało — nie rewolucja z bronią w dłoni, lecz ta cichsza, może trudniejsza do przyjęcia: rewolucja oka. Kilkudziesięciu malarzy stwierdziło, że nie chce już odtwarzać świata „tak jak jest", lecz tak, jak go widzimy — z migotaniem światła na wodzie, z drganiem upału nad bulwarem, z migawkowym błyskiem baleriny w kulisach. Przez oficjalne jury paryskiego Salonu zostali odrzuceni. Naśmiano się z nich w prasie. Jeden z krytyków ukuł złośliwą etykietę: „impresjoniści". Przyjęli ją z dumą.

Ale na tym dział się nie kończy. Zaraz po pierwszych impresjonistach pojawili się ich uczniowie i oponenci — Cézanne, Gauguin, van Gogh, Seurat — każdy wyciągnął z impresjonizmu inny wniosek i poszedł dalej. Jeden geometryzował, drugi szukał prymitywnej prawdy w barwie, trzeci zamieniał kolory na emocje, czwarty ułożył obraz z tysięcy barwnych punktów jak mozaikę.

Na końcu tego działu spotkasz Rodina — rzeźbiarza, który zrobił z brązu i marmuru to samo, co impresjoniści z kolorem: sprawił, że materia wydaje się drżeć, myśleć, boleć.

Mapa pojęć działu

                   IMPRESJONIZM I POSTIMPRESJONIZM
                               |
          ┌────────────────────┼─────────────────────┐
    IMPRESJONIZM          POSTIMPRESJONIZM         RZEŹBA
    (od ok. 1874)         (od ok. 1880)          (Rodin)
          |                    |                    |
   światło i chwila     cztery kierunki        non-finito
   plein air            równocześnie           brak cokołu
   seria malarska            |                Wrota piekieł
          |            ┌─────┼──────┬──────┐
       twórcy       Cézanne Seurat Gauguin van Gogh
    Monet  Renoir   geomet. pointyl. symbol. ekspresja
    Degas  Morisot  proto-  dywiz.  Tahiti  kolor=emocja
           |        kubizm  teoria         pociągnięcie
    kadr fotogr.    Mont    Grande  "Skąd  Gwiaździsta
    pastel          Sainte- Jatte   Przy-   noc
    seria:          Victoire        chodzimy?"
    Katedra Rouen
    Nenufary

Jednostki w tym dziale

  • 11.1 Impresjonizm — światło, chwila, plener

  • 11.2 Postimpresjonizm — od Cézanne'a do Seurata

  • 11.3 Rzeźba przełomu — Rodin

  • 11.4 Impresjonizm poza Francją i recepcja w Polsce