Zamknięcie działu 11

Słowniczek działu

  • Impresjonizm — kierunek malarski (Francja, ok. 1874–1886); celem oddanie subiektywnego wrażenia wzrokowego przez rozbity pędzel, jasną paletę i plein air.
  • Plein air — malowanie bezpośrednio w plenerze, w naturalnym oświetleniu.
  • Rozbity pędzel — technika krótkich, odrębnych pociągnięć; z odległości tworzy wibrujące światło.
  • Seria malarska — cykl obrazów tego samego motywu w zmieniających się warunkach (Monet).
  • Pastel — sucha technika pigmentowa; miękka, matowa; medium Degasa.
  • Kadr fotograficzny w malarstwie — asymetryczna, momentalna kompozycja inspirowana fotografią.
  • Postimpresjonizm — zbiorowa nazwa nurtów ok. 1880–1905 przekraczających impresjonizm ku strukturze, znaczeniu lub ekspresji.
  • Proto-kubizm — geometryzacja formy u Cézanne'a zapowiadająca kubizm.
  • Pointylizm / dywizjonizm — technika punktów czystego pigmentu; optyczne mieszanie w oku widza (Seurat).
  • Prymitywizm — czerpanie z kultur pozaeuropejskich (Gauguin).
  • Kolor ekspresyjny — barwa i linia wyrażają emocję, a nie opisują wygląd rzeczy (van Gogh).
  • Non-finito — celowe niedokończenie rzeźby; program estetyczny Rodina.
  • Wrota piekieł — niezrealizowany projekt monumentalny Rodina; źródło wielu autonomicznych rzeźb.
  • Impresjonizm polski — zjawisko artystyczne końca XIX wieku; technika impresjonistyczna przetworzona przez kontekst narodowy i symbolizm.
  • Szał uniesień — obraz Podkowińskiego (1894); pogranicze impresjonizmu i symbolizmu.

W pigułce

Dział 11 pokazuje moment, w którym malarstwo europejskie zerwało z wielowiekowym obowiązkiem wiernego odwzorowania świata i zaczęło malować doświadczenie patrzenia. Impresjoniści (1874) powiedzieli: liczy się tylko to, co widzi oko w danej chwili. Postimpresjoniści (od ok. 1880) odpowiedzieli: a co kryje się za tym wrażeniem — struktura, symbol, emocja? Każdy wyciągnął inny wniosek. Rodin zrobił to samo z rzeźbą: nie idealizacja ciała, lecz ekspresja egzystencji. Razem — impresjonizm, postimpresjonizm i Rodin — tworzą most między XIX-wiecznym akademizmem a modernizmem XX wieku. Ten most był konieczny.

Sprawdzian działowy

  1. Wyjaśnij, skąd pochodzi nazwa „impresjonizm" i z jakim wydarzeniem roku 1874 się wiąże.
  2. Omów trzy cechy techniczne impresjonizmu: plein air, rozbity pędzel, jasna paleta — po jednym zdaniu każda.
  3. Wyjaśnij, czym jest seria malarska na przykładzie Katedry w Rouen Moneta.
  4. Porównaj Bal w Moulin de la Galette Renoira z dowolnym dziełem akademickim w zakresie tematyki i kompozycji.
  5. Wyjaśnij, na czym polega technika pointylizmu i dlaczego Seurat był krytykiem impresjonizmu, a nie jego kontynuatorem.
  6. Jak Cézanne szukał „struktury pod powierzchnią" — opisz na przykładzie jednej serii.
  7. Wyjaśnij pojęcie koloru ekspresyjnego u van Gogha na przykładzie Gwiaździstej nocy.
  8. Co to jest non-finito i dlaczego Rodin uczynił z niego program estetyczny?
  9. Wyjaśnij, dlaczego Rodin zrezygnował z tradycyjnego cokołu w Mieszczanach z Calais.
  10. Wskaż, które nurty XX-wiecznej sztuki były bezpośrednimi dziedzicami postimpresjonistów (przyporządkuj każdemu postimpresjoniście jeden nurt).
  11. Omów twórczość Podkowińskiego jako przykład recepcji i przekształcenia impresjonizmu w Polsce.
  12. Porównaj stosunek impresjonistów francuskich i polskich do tematyki narodowej.