Sztuka po 1945 i współczesna

Wstęp do działu

Koniec drugiej wojny światowej nie był tylko datą w podręczniku historii — dla sztuki oznaczał coś głębszego: zachwianie wiary w to, że cywilizacja europejska trzyma się razem. Paryż, który przez sto lat wyznaczał rytm artystycznej nowoczesności, leżał w ruinie psychologicznej. W to próżnię wkroczył Nowy Jork.

Ale ten dział opowiada nie tylko o przeniesieniu centrum. Opowiada o radykalnym pytaniu, które sztuka zaczęła sobie zadawać: czy obraz w ogóle jest konieczny? Czy dzieło sztuki musi być przedmiotem, czy może być działaniem, instrukcją, obecnością ciała, upływem czasu? Co sprawia, że coś jest sztuką — forma, intencja artysty, kontekst galerii, a może sam akt decyzji?

Nie ma tu jednej odpowiedzi. Jest seria coraz śmielszych prób — od malarskich gestów Pollocka przez puszki Warhola, happening Kaprow, performansy Beuysa, po wideo Paika i cyfrowe instalacje sieciowe. Każda z nich jest argumentem w tej samej debacie.

Zrozumieć te argumenty — to cel tego działu. Nie po to, żebyś wiedział, kto co namalował. Po to, żebyś potrafił spojrzeć na dzieło i zapytać: co artysta mi proponuje i dlaczego właśnie tą formą?

Mapa pojęć działu

                    SZTUKA PO 1945 — MAPA POJĘĆ
                               |
        ┌──────────────────────┼────────────────────────┐
   MALARSTWO                OBIEKT                  DZIAŁANIE
  abstrakcyjne                |                         |
        |               ready-made              happening
 ekspresjonizm          minimalizm               performance
  abstrakcyjny               |                    Fluxus
   action painting     specific objects         konceptualizm
   colour field              |                         |
        |             pop-art: seryjność         idea jako dzieło
  gestyczność          ironizowanie kultury      instrukcja = praca
  emotywność           masowej                         |
  transcendencja              |                  sztuka ciała
        |              ARCHITEKTURA                     |
     MEDIA                    |               sztuka feministyczna
  wideo-art           postmodernizm                     |
  net.art              dekonstruktywizm           POLSKA: Kantor,
  instalacja           high-tech                  Wróblewski,
  cyfrowe                                         Abakanowicz

Jednostki w tym dziale

  • 14.1 Ekspresjonizm abstrakcyjny i malarstwo gestu

  • 14.2 Pop-art i minimalizm

  • 14.3 Konceptualizm, happening i performance

  • 14.4 Postmodernizm w architekturze i nowe media

  • 14.5 Sztuka polska po 1945 — od socrealizmu do transformacji