Problemy społeczne i polityka społeczna

Wstęp do działu

Państwo nie istnieje po to, żeby pilnować granic i bić monetę — istnieje po to, żeby ludzie mogli żyć godnie. Ale co to znaczy „godnie"? I kto decyduje, komu i ile pomóc? Te pytania są sercem całego działu.

Zanim przejdziemy do instytucji i ustaw, zatrzymajmy się na chwilę przy rzeczywistości: w Polsce kilka milionów ludzi żyje w ubóstwie, co roku setki tysięcy traci pracę, a system emerytalny finansuje pokolenie, które za niego płacić nie będzie. Nie są to abstrakcje — to warunki, w których żyją konkretne osoby. Wiedza o społeczeństwie pyta: dlaczego tak jest, co z tym zrobić i kto za to odpowiada?

W tym dziale przyjrzysz się nierównościom i ich przyczynom, rynkowi pracy i bezrobociu, a wreszcie — temu, jak państwo stara się wszystko to łatać przez politykę społeczną. Na rozszerzeniu dokładasz do tego teorię: czym różnią się modele welfare state i dlaczego Polska trudno mieści się w jakimkolwiek szufladku.

Narzędzia, z którymi wyjdziesz z tego działu — czytanie wskaźnika Giniego, rozróżnianie typów bezrobocia, rozumienie różnicy między składką a zasiłkiem — są potrzebne dosłownie do rozumienia gazet i rozmów o podatkach.

Mapa pojęć działu

              PROBLEMY SPOŁECZNE I POLITYKA SPOŁECZNA
                              |
      ┌───────────────┬────────┴────────┬─────────────────┐
  nierówności     bezrobocie       polityka           modele
   społeczne          |            społeczna          welfare
       |          frykcyjne,       państwa          welfare state
   ubóstwo        strukturalne,        |                  |
  absolutne /     cykliczne,     zabezpieczenie    liberalny /
   względne        ukryte        społeczne         konserwatywny /
       |               |              |            socjaldemokratyczny
  wykluczenie    stopa          ubezpieczenia
   społeczne     bezrobocia     + pomoc społeczna
  (materialne,       |          + zaopatrzenie
   cyfrowe,     aktywna              |
   zdrowotne)   polityka      świadczenia:
                rynku         emerytury, zasiłki,
                pracy         500+, 800+

Jednostki w tym dziale

  • 3.1 Nierówności społeczne, ubóstwo i wykluczenie

  • 3.2 Bezrobocie i rynek pracy

  • 3.3 Polityka społeczna państwa

  • 3.4 Modele polityki społecznej [rozszerzenie]