Prawa człowieka i ich ochrona

Wstęp do działu

Wyobraź sobie, że coś Ci odebrano — nie rzecz, ale możliwość mówienia głośno tego, co myślisz. Albo prawo do sprawiedliwego sądu. Albo bezpieczeństwo przed torturami. Kiedy pytasz, dlaczego te rzeczy Ci przysługują, docierasz do jednego z najważniejszych pytań filozofii prawa i polityki: czy istnieją prawa, które należą Ci się tylko dlatego, że jesteś człowiekiem?

Przez większość historii odpowiedź brzmiała: „zależy kto rządzi". Dopiero po II wojnie światowej społeczność międzynarodowa powiedziała: nie — pewne prawa są przyrodzone, niezbywalne i powszechne. I zaczęła je zapisywać.

W tym dziale przejdziesz drogę od filozoficznych fundamentów (skąd się biorą prawa człowieka?) przez architekturę prawną (jak są skodyfikowane w Polsce i na świecie?) aż do praktyki (co możesz zrobić, gdy Twoje prawa zostają naruszone?). To wiedza, która nie leży w szufladzie — przydaje się każdemu obywatelowi.

Mapa pojęć działu

                    PRAWA CZŁOWIEKA I ICH OCHRONA
                                  |
          ┌───────────────────────┼───────────────────────┐
     FILOZOFIA                KODYFIKACJA             OCHRONA
     (skąd się biorą?)        (gdzie zapisane?)       (jak egzekwować?)
          |                        |                        |
    przyrodzone             Konstytucja RP              RPO (Polska)
    niezbywalne             Rozdział II                     |
    powszechne                   |                      ETPC (Strasbourg)
          |               klauzula limitacyjna              |
    3 generacje              prawa         skargi
    praw (I/II/III)       niederogowalne  indywidualne
          |                        |                        |
     PDPC 1948             skarga konstytucyjna        NGO
     pakty 1966            (po wyczerpaniu drogi)   (AI, HFPC)
          |
    ONZ / Rada Europy / EKPC

Jednostki w tym dziale

11.1 Generacje praw człowieka i ich fundamenty
11.2 Konstytucyjne prawa i wolności w RP
11.3 Międzynarodowe systemy ochrony praw człowieka
11.4 Ochrona praw człowieka w praktyce